42 Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi kişinin öldüğünü’ duyabilirsiniz. Bu durumda, gerçekten binlerce kişinin mi, yoksa pek çok kişinin mi öldüğünü netleştirmek için takip soruları sormak önemlidir. (d) Duygusal Tepkilere Yanıt Vermek: İnsan hakları ihlallerinden bahsetmek görüşme yapılan kişi açısından sağaltıcı bir etkiye neden olabilir. Ancak bazen yaraları açarak psikolojik ve hatta fiziksel strese de neden olabilir. Örneğin, bir istismar olayını anlatmak bir kişinin istismarı tekrar yaşamasına neden olabilir. İzlemciler görüşme yapılan kişiye ağlamaları veya kaygılarını ifade etmeleri için vakit tanımalı ve bunun normal olduğunu ifade etmelidir. Bu tür duygusal tepkilere verilecek bazı yararlı tepkiler şöyle sayılabilir: • Görüşmeye kısa süreliğine ara vermeyi ve sonra devam etmeyi teklif edebilirsiniz. • Konuyu değiştirebilir ve bu konuya görüşmenin daha sonraki aşamalarında geri dönebilirsiniz. Konuya geri dönerken, görüşme yapılan kişiye istedikleri zaman ara verebileceğinizi veya durabileceğinizi hatırlatın. İzlemcilerin elinde çevreden alabilecekleri mevcut desteklerle ilgili bir liste olacaktır. Örneğin, görüşme yapılan kişilerin seçebilecekleri travma tedavisi ve destek ağlarının bilgileri olacaktır. Görüşme yapılan kişiler görüşmeden sonra bu birimlerle temasa geçmeyi tercih edebilirler. (e) Kesintilerle Başa Çıkmak İzlemcilerin görüşme sırasında çevrede olup bitenlerin farkında olması önemlidir. Örneğin, eğer ortam çok gürültülü olursa ve görüşmeyi olumsuz etkilerse, görüşmeyi durdurun, bir ara verin ve ortam sessizleştiğinde tekrar başlayın veya daha sessiz bir yere geçin. Eğer dikkatinizi dağıtacak bir şeyler olursa, görüşmedeki herkesin bu durumu anladığından emin olun. Örneğin, eğer görüşme yapılan kişi sağırsa ve gürültü kaynağından haberdar değilse, görüşmeyi olumsuz etkileyen bir durum olduğunu fark etmeyebilir. Bu durumda, izlemciler görüşme yapılan kişiye bilgi vermeli ve rahatsızlıkla ilgili ne yapmayı planladıklarını ifade etmelidir. (f) İzlemcilerin, Saha Koordinatörlerinin ve Görüşme Yapılan Kişilerin Güvenliğinin Sağlanması İzlemciler ve saha koordinatörleri işlerini yaparken zaman zaman fiziksel veya duygusal tehlikelerle karşı karşıya kalabilirler. Aşağıda izlemcilerin ve saha koordinatörlerinin güvenliğini sağlamak için atılabilecek bazı adımlar verilmiştir: • Sahada çalışırken güvende olmadığını veya tehdit altında olduğunu hisseden varsa, kendini ve görüşme yapılan kişiyi bir an önce tehlikeli durumdan uzaklaştırmalıdır. Örneğin, görüşme yapılan kişiyle buluşmak için ayarlanan yer tehlikeli olabilir. • Suç oranı yüksek bir yerde çalışılıyorsa, kaybolma veya gözaltına alınma riski varsa tek başınıza seyahat etmekten kaçının. • İzlemcilerin nereye gittiğini ve ne zaman geri dönmeyi planladığını bilen birileri olduğundan emin olun (ya saha koordinatörü ya da bir aile üyesi). Planlanan zamanda geri dönülmemesi durumuna karşı bir eylem planınız olsun. Görüşme yapılan kişilerin görüşme sürecine katılmalarından dolayı fiziksel veya duygu-