89 “Irk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi görüş ya da başka görüşler, ulusal, etnik, yerli gruplara ilişkin ya da sosyal köken, mülk, doğum, yaş ya da başka statüler sebebiyle birden çok ya da ağır ayrımcılık türlerine maruz kalan engelli bireylerin karşı karşıya olduğu zor koşullar...” Bu türden bir ayrıştırma geleneksel veri toplama yöntemlerinde ve göstergelerde önemli değişiklikler gerektirebilir. 6. Paylaşım Daha önce belirtildiği gibi, Madde 31(1) Taraflar’a istatistiki ve araştırma verileri dahil olmak üzere uygun bilginin toplanması zorunluluğunu getiriyor. Madde 31(3)’e göre: Taraf Devletler bu istatistiklerin paylaşılması konusunda sorumludur ve verilerin engelli bireylere ve diğerlerine erişilebilirliğini sağlamalıdır. Burada özel olarak yalnızca istatistikler belirtilmiş olsa da, Taraflar maddeyi ‘araştırma verileri’ ve diğer ‘uygun bilgiler’i de içerecek şekilde genişleterek yorumlamalıdır. Dolayısıyla, bu tür bir bilgi paylaşımı ve erişilebilirliği engelli bireylerin haklarının tam olarak hayata geçmesinin niceliksel ve niteliksel göstergelerini içermelidir. Etkili bir paylaşımın önemi göz ardı edilemez. İlgili izleme bilgisini yasa ve politika yapıcılara ulaştırabilmek etkili kanıta dayalı politikaların geliştirilmesi, değerlendirilmesi ve gözden geçirilmesi için gerekli bir ön koşuldur. Bilgiyi engelli kişiler, onların kuruluşları ve diğer ilgili kurumlara ulaştırmak ise etkili lobicilik ve strateji geliştirme faaliyetleri için gerekli bir ön koşuldur. Ayrıca, engelli bireylerin anlamlı bir şekilde, yalnızca izleme süreçlerinde değil, aynı zamanda politika geliştirme süreçlerinde ‘içerilmesi’ için de zaruri bir adımdır. İkincisinin önemi açılış paragrafında ele alınmaktadır: Engelli bireyler kendilerini doğrudan ilgilendiren süreçlar dahil olmak üzere politika ve programlarla ilgili karar alma süreçlerine aktif bir şekilde dahil olma imkanına sahip olmalıdır. Veri toplama araçlarının kendisinin bir paylaşım işlevi görebileceğini belirtmekte de fayda var (yani stratejik beklentiler konusunda farkındalık yaratma, tartışma başlatma ve müdahale seçeneklerinin altını çizme gibi konularda). 7. Etkili BMEHS İzlemesi için Gereken Gösterge Türlerine Genel Bir Bakış 7.1 İstatistiki Göstergeler En belirgin (ve en kolay ölçülebilen ve karşılaştırılabilen) gösterge türü istatistiki olandır. Hatta, bu bazen tek gösterge türü gibi düşünülebilmektedir. Belirli bir nüfus ya da çevreye dayalı istatistiki göstergeler, nesnel ölçümler olabilir ya da bireylerin öznel deneyimlerine dayanabilir. BMEHS haklarını izleyebilmek için her iki formun bir kombinasyonunun gerekmesi muhtemeldir. Örnek teşkil etmesi amacıyla burada Eğitim (Madde 24) bağlamında nelere bakılabileceği listelenmiştir (ileride Sözleşme’nin başka alanlarına ilişkin örnek teşkil edebilecek öneriler de sunulmuştur). 7.1.1 Nesnel istatistiki göstergelere örnekler • Ana akım okullara giden engelli çocuk yüzdesi (engel grubu, cinsiyet, etnisite ve bölgeye göre)