Sivil Toplum Örgütleri İçin Irk veya Etnik Kökene Dayalı Ayrımcılığın İzlenmesi Rehberi Ayrımcı Muamele Örnekleri Irk veya etnik kökeni nedeniyle; • Hakkın bir suç isnadı olması nedeniyle gözaltına alınan, tutuklanan veya yargılanan bir kişiye bir avukatın ücretsiz hukuki yardımından yararlanma hakkının hatırlatılmaması veya bu kişinin bu haktan yararlanmasının engellenmesi, • Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan bir kişinin ırk veya etnik kökeni dolayısıyla açmak istediği bir davada mahkeme tarafından adli yardımdan yararlandırılmaması, • Avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bu- lunmayan kişilerin bulunduğu ildeki baronun adli yardım servisine başvurmasına ve adli yardımdan yararlanma koşullarını taşımasına rağmen ırk veya etnik kökeni nedeniyle mevzuatta yer almayan veya diğer kişilerden istenmeyen belgelerin sunulmasının talep edilmesi ve sonucunda avukat görevlendirilmesi talebinin reddedilmesi, • Avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bu- lunmayan kişilerin adli yardımdan yararlanma koşullarını taşımasına rağmen bulunduğu ildeki baronun adli yardım servisine yaptığı başvurunun ırk veya etnik kökeni nedeniyle reddedilmesi, • Barolar tarafından görevlendirilen avukatların yardım etmek üzere görev- lendirildikleri kişiye ırk veya etnik kökeni nedeniyle yeterli hukuki yardımda bulunmaması. AYRIMCILIK MAĞDURLARININ BAŞVURABİLECEKLERİ HUKUKİ YOLLAR Bu rehber ırk veya etnik köken temelinde ayrımcılık konusunda savunuculuk ya da hak arama yollarına dair derinlemesine bilgi vermek amacıyla hazırlanmadığı için bu kısımda yargısal yollar hakkında kısaca bilgi verilecektir. Gittikçe karmaşıklaşan usul kuralları çerçevesinde yargısal yollar söz konusu olduğunda, mümkün olduğunca hukuki yollara ilişkin uzmanlık sahibi olan hukukçulara danışılması daha yerinde olacaktır. İzleme faaliyetinde yüz yüze görüşülen ayrımcılık mağdurlarına bu tür bir bilgi verilmesi yerinde olacaktır. Hukuki başvuru yollarının kullanımında hak düşürücü süreler söz konusu olduğu için ihlalin ortadan kaldırılmasına yönelik adımların en kısa sürede atılması büyük önem taşımaktadır. Ayrımcı muameleden kamu makamları sorumlu olduğunda idare ve ceza mahkemeleri, bir özel hukuk gerçek veya tüzel kişisi söz konusu olduğunda ise hukuk ve ceza mahkemeleri yargı yetkisine sahiptir. Türkiye’de uyuşmazlığın niteliğine bağlı olarak, ırk veya etnik köken temelinde ayrımcılıkla 44 Untitled-1.indd 44 27.01.2016 21:43