Sivil Toplum Örgütleri İçin Irk veya Etnik Kökene Dayalı Ayrımcılığın İzlenmesi Rehberi • Mevcudiyet ilkesi kapsamında eğitimin ücretsiz ve zorunlu olması; eğitimde anne ve babanın seçimlerinin gözetilmesi; her türlü farklılığa saygı duyan, bu farklılıkları içeren ve yansıtan bir eğitim gündeme gelmektedir. Devletler genellikle ilk ve orta öğretim düzeyinde verilen eğitimleri eğitim hakkı kapsamına dâhil etmektedir ve yükseköğrenim eğitim hakkı kapsamında görülmemektedir. Uluslararası hukukta da benzer bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu nedenle ırk veya etnik köken temelinde gerçekleştirilecek bir izleme faaliyeti öncelikle ilk ve ortaöğretime odaklanmalıdır. Eğitimde mevcudiyet ilkesinin aynı zamanda okulların mevcudiyeti ve öğretmenlerin mevcudiyeti olmak üzere iki boyutu daha söz konusudur. •Erişilebilirlik ilkesi, eğitim hakkına erişimde ayrımcılığın yasaklanmasını; eğitimde fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirlerin alınmasını ve eğitimin içeriğinin ayrımcı olmamasını gerektirmektedir. Erişilebilirlik, eğitim kurum ve programlarının, ayrımcılık olmaksızın herkes için erişilir olması gerektiğinin altını çizmektedir. •Kabuledilebilirlik, eğitim ve öğretim altyapısının (kullanılan yöntemlerin ve öğretmenlerin) kalitesini; çocukların yeteneklerinin ve yeterliliğinin gözetilmesini; eğitim dilini; eğitim hayatı sonrasında da fırsat eşitliği sağlayacak nitelik ve içerikte eğitimi ve eğitimde uygulanacak disiplin tedbirlerini kapsamına almaktadır. Kabuledilebilirlik, eğitimin veriliş şekli, kapsamı ve öğretim teknikleri gibi eğitim ve öğretim sürecine yönelik asgari standartlara ve tüm eğitim kurumlarının söz konusu standartlar açısından gözetilmesi gerekliliğine ilişkindir. •Uyarlanabilirlik ise çocukların sisteme uyum sağlamaya zorlanmasından ziyade, eğitimin çocuğa uyumlu hale getirilmesini ve eğitimin çocuğun diğer insan hak ve özgürlüklerinden yararlanmasını sağlayacak nitelik ve içeriğe sahip olmasını gerektirmektedir. Uyarlanabilirlik ilkesi, eğitimde esnekliğin sağlanması ve özellikle küreselleşme ile yerelleşme arasındaki baskı nedeniyle durmadan değişen toplumun ihtiyaçlarına ayak uydurabilen bir eğitim sisteminin varlığına ilişkindir. Ayrımcı Muamele Örnekleri •Bir eğitim kurumuna kayıt sırasında öğrenci veya velisinin zorluk çıkarılması veya kayıt talebinin reddi, •Bir eğitim kurumuna kayıtlı öğrencilerin, öğrencinin veya velisinin ırk veya etnik kökeni nedeniyle farklı bir binada veya sınıfta toplanması, aynı sınıfta belirli bir bölümde oturtulması, •Parasız eğitim ilkesi geçerli olmasına rağmen eğitim kurumlarına yeterli kaynak gönderilmemesi, eğitim kurumlarının ihtiyaçlarının velilerin sağladığı maddi destek ile karşılanması ve bu tür desteği sunamayan belirli bir ırk veya etnik kökene mensup kişilerin yaşadığı yerdeki eğitim kurumlarında daha niteliksiz bir eğitim ortamının ortaya çıkması, •Belirli bir ırk veya etnik kökene mensup kişilerin yaşadığı yere yakın bir eğitim kurumunun mevcut olmaması nedeniyle, çocuklarının yerleşim yerine uzak bir eğitim kurumunda eğitim görmeye zorlanması, •Parasız eğitim ilkesi geçerli olmasına rağmen eğitim kurumlarına ye- terli kaynak gönderilmemesi, eğitim kurumlarının ihtiyaçlarının velilerin sağladığı maddi destek ile karşılanması ve bu tür desteği sunamayan belirli bir ırk veya etnik kökene mensup kişilerin yaşadığı yerdeki eğitim 30 Untitled-1.indd 30 27.01.2016 21:43