KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ 23 Adli yardım: Avukatlık ücretini ve/veya yargılama giderlerini karşılama olanağı olmayan kişiler için avukatlık ücretinin ve/veya mahkeme harçları ve diğer yargılama masraflarının devlet tarafından karşılanması. Adli yardım bürosu: Hukuksal yardıma ihtiyacı olup avukatlık hizmetinden yararlanmak için maddi olanağı bulunmayanlara baroların ücretsiz sağladığı hizmetleri sunan merkez. Anayasa Mahkemesi: Türk hukukunda Anayasa değişikliklerini şekil bakımından kanun, kanun hükmünde kararname ve TBMM İçtüzüğü değişikliklerini; şekil ve esas bakımından Anayasa hükümleri temelinde denetleyen ve Anayasa’ya aykırı bulunanları iptal edebilen; Anayasa’da ve Avrupa İnsan hakları Sözleşmesi’nde yer alan hak ve özgürlüklerin ihlali durumunda iç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından yapılan bireysel başvuruları inceleyerek ihlal kararlarına hükmedebilen yüksek yargı organı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS): Avrupa Konseyi tarafından insan haklarının etkin biçimde tanınmasını ve korunmasını hedef alarak hazırlanan ve 1953 yılında yürürlüğe giren uluslararası sözleşme. Sözleşme’nin resmi adı İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme’dir. Avrupa Sosyal Şartı (ASŞ): Avrupa Konseyi tarafından sosyal hakları güvence altına almak amacıyla 1965 yılında yürürlüğe giren uluslararası sözleşme. Ayrı tutma (Segregasyon): Eğitim kurumlarında, konut, kamusal alan veya ticari kuruluşlarda değişik ırktan, sınıftan veya etnik kökenden vs. kişileri ayrı tutma politikası veya uygulaması. Ayrımcılık: Irk, etnik köken, renk, cinsiyet, cinsel yönelim, yaş, dil, din, inanç, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet, engellilik, doğum, siyasal ya da diğer görüşlere dayalı olarak veya benzer bir nedenle gerçekleştirilen ve bütün hak ve özgürlüklerin herkes tarafından tanınmasını ve kullanılmasını engelleyen veya sınırlandıran muameleler. Ayrımcılık yasağı: Irk, etnik köken, renk, cinsiyet, cinsel yönelim, yaş, dil, din, inanç, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet, engellilik, doğum, siyasal ya da diğer görüşlere dayalı olarak veya benzer bir nedenle gerçekleştirilen farklı muamelenin hukuken yasaklanması. Azınlık hakları: Azınlık grubu mensuplarının, evrensel olarak güvenceye alınmış bireysel insan haklarına ek olarak, belirli bir korunma hakkına sahip olması. Bu “özel haklar”, azınlık grubu mensuplarının konumlarından kaynaklanan ayrıcalık değil, azınlık gruplarının kimliklerini, özelliklerini ve gele23 Sözlükte yer alan başlıklar ve bilgiler şu kaynaklardan yararlanarak hazırlanmıştır: Uluslararası belgeler ve iç hukukta geçen tanımlar; European Roma Rights Center (Avrupa Roman Hakları Merkezi), Haklarımızı Bilmek ve Onlar için Mücadele Etmek: Roman/Çingene Aktivistler için Bir Rehber, Budapeşte, 2006; Şahin Antakyalıoğlu, Türkay Asma, Dilek Kumcu, Zeynep Oya Usal, Sevgi Usta Sayıta ve Özge Yücel Dericiler, İlköğretimde Haklarımız Var: İlköğretimde Haklar ve Hak Arama Yolları, Eğitim Reformu Girişimi, İstanbul, 2009; Manuel Guzman, Bert Verstappen, İzleme Nedir?, HURIDOCS, 2009 48 Untitled-1.indd 48 27.01.2016 21:43