Ç e ş i tl i Va k ı f v e D e rn e k l e r i l e İ ş b i rl i ğ i Prot okoller i Aracılığıy la Y ür üt ülen M üf redat D ışı Et kinlikler E Ğ İ T İ M D E Ç O Ğ U LC U LU K V E Ç O C U Ğ U N D İ N V E YA İ N A N Ç ÖZ G Ü R LÜ Ğ Ü AÇ I S I N DA N B İ R İ N C E L E M E 2. Eğitimde Çoğulculuğa ve Çocuğun Din veya İnanç Özgürlüğüne ilişkin Başlıca Uluslararası Norm ve Standartlar 2.1. Eğitimin Amaçları, Eğitimde Çoğulculuk ve Kapsayıcılık Birleşmiş Milletler (BM) Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme (ESKHUS) ve BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (ÇHS) başta olmak üzere, eğitim hakkını güvence altına alan ve Türkiye’nin de tarafı olduğu çeşitli uluslararası sözleşmelerde eğitim hakkı, eğitimin amaçları ve/ya niteliğiyle bir arada düzenleniyor. Diğer bir deyişle, eğitim hakkına ilişkin düzenlemeler sadece eğitime erişimi güvence altına almıyor; eğitimin içeriği ve yöntemi gibi farklı boyutlara ilişkin standartlar da getiriyor. ESKHUS’un eğitim hakkını düzenleyen 13. maddesinin ilk fıkrasında, eğitimin tüm milletler, ırklar, etnik ve dini gruplar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu teşvik etmesi gerektiği ifade edilirken; BM ÇHS’nin eğitimin amaçlarını düzenleyen 29. maddesinde, benzer bir ifadeye ek olarak, çocuğun ebeveynleri ile kendisinin kültürel kimliği ve değerlerine, hem içinde yaşadığı hem de geldiği menşe ülkenin değerlerine, ayrıca kendisininkinden farklı kültürlere saygısının geliştirilmesine de yer veriliyor. ESKHUS Madde 13 1. Bu Sözleşme'ye Taraf Devletler, herkesin eğitim görme hakkına sahip olduğunu kabul ederler. Taraf Devletler, eğitimin, insanın kişiliğinin ve onur duygusunun tam olarak gelişmesine yönelik olacağı ve insan hakları ile temel özgürlüklere saygıyı güçlendireceği hususunda mutabıktırlar. Taraf Devletler, ayrıca, eğitimin, herkesin özgür bir topluma etkin bir şekilde katılmasını sağlayacağı, tüm uluslar ve tüm ırksal, etnik ve dinsel gruplar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu geliştireceği ve Birleşmiş Milletler'in barışın korunmasına yönelik faaliyetlerini güçlendireceği hususlarında mutabıktırlar. ÇHS Madde 29 1. Taraf Devletler çocuk eğitiminin aşağıdaki amaçlara yönelik olmasını kabul ederler; a) Çocuğun kişiliğinin, yeteneklerinin, zihinsel ve bedensel yeteneklerinin mümkün olduğunca geliştirilmesi; b) İnsan haklarına ve temel özgürlüklere, Birleşmiş Milletler Antlaşmasında benimsenen ilkelere saygısının geliştirilmesi; c) Çocuğun ana-babasına, kültürel kimliğine, dil ve değerlerine, çocuğun yaşadığı veya geldiği menşe ülkenin ulusal değerlerine ve kendisininkinden farklı uygarlıklara saygısının geliştirilmesi; d) Çocuğun, anlayışı, barış, hoşgörü, cinsler arası eşitlik ve ister etnik, ister ulusal, ister dini gruplardan, isterse yerli halktan olsun, tüm insanlar arasında dostluk ruhuyla, özgür bir toplumda, yaşantıyı, sorumlulukla üstlenecek şekilde hazırlanması; e) Doğal çevreye saygısının geliştirilmesi Eğitimin Amaçları başlıklı 1 No’lu Genel Yorum’da, BM Çocuk Hakları Komitesi (ÇHK), ÇHS Madde 29’un ilk fıkrasının d) bendinde yer alan değerleri teşvik eden çabalar ile c) bendi doğrultusunda tasarlanan bazı politikalar arasında uyumsuzluk olabileceğini ifa- 10