TÜRKİYE’DE TOPL ANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ HAKKI BAKIMINDAN İDARİ YARGININ ETKİLİ BAŞVURU YOLU OLMA NİTELİĞİ Erişilebilen kararların içeriklerine bakıldığında, bu kararların bir kısmının yasaklama kararıyla birlikte, bazı başka etkinliklerin “izne bağlanması” ifadesini içerdiği görülmüştür. Karar İçeriği Sayı Yasak 872 İzne Bağlama 75 Hem Yasak Hem İzne Bağlama 136 Diğer 4 Bilinmiyor 1 b. Erteleme ve Yasaklama Kararlarına Karşı İdari Yargı Denetimi ve Etkililik Sorunu Erteleme ve yasaklama kararlarına karşı idari yargıda açılan dava sayısı yasakların sayısıyla karşılaşıldığında son derece sınırlıdır. İçtihat veri tabanları tarandığında 3 Bölge İdare Mahkemesi, 6 Danıştay kararı olmak üzere toplam dokuz karara erişilebilmiştir. Bunların dışında, bu tür davaları açtığı anlaşılan avukatlarla yapılan görüşmeler sonucunda bu avukatların açtığı davalara ilişkin bazı kararlara erişilebilmiştir. Erteleme ve yasaklama gibi kararların sayısının az olmadığı ve uzun sürelere yayılabilen uygulamaların bulunduğu düşünüldüğünde, bu sayının azlığı tek başına değerlendirilmesi gereken bir konudur ve etkili başvuru yolu değerlendirilmesinde de dikkate alınmalıdır. Bu tür işlemlere karşı idari yargıda açılacak davaların etkili başvuru niteliğinde olup olmadığı konusunda iki unsur ele alınmıştır. Bunlardan birincisi, mevzuatta öngörülen ve iptal davalarında uygulanan usul kuralları ile yapılan incelemenin niteliği, ikincisi ise uygulamada bu incelemenin nasıl yapıldığıdır. Türkiye’de idari yargı alanında iki özel madde ile hızlı yargılama yapılması öngörülmüştür. İdari Yargılama Usulü Kanunu’na (İYUK) 2014 yılında eklenen 20/A (ivedi yargılama usulü: ihale, acele kamulaştırma, özelleştirme, çevresel etki değerlendirmesi vb.) ve 20/B (merkezî ve ortak sınavlara ilişkin yargılama usulü) maddelerine göre bu maddelerde sayılan uyuşmazlıklarda sürelerin tamamı diğer davalara göre kısaltılmış ve kararın geç verilmesi nedeniyle uygulanması konusunda güçlükler aşılmaya çalışılmıştır. Ancak, Türkiye’de öngörülen bu maddelerde düzenlenen ivedi yargılama usulleri genel anlamda temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması odaklı değildir; birincisinde ekonomik sonucu önemli görülen davaların hızlı yürütülmesi, ikincisinde ise kararın etkilediği kişi sayısının fazlalığı ile geçen süre nedeniyle kararın uygulanması konusunda güçlükler çıkması ihtimaline odaklanılmıştır. Bu hükümlerin toplantı ve gösteri yasaklarına ilişkin özel bir idari yargılama usulü içermemesi nedeniyle bu yasak/erteleme kararlarına karşı açılan davalarda genel hükümler uygulanmaktadır. Buna göre, bir idari işleme karşı 60 gün içerisinde işlemi kuran idarenin bulunduğu yer idare mahkemesinde dava açılabilir. Davanın açılması üzerine mahkeme heyetinden görevlendirilen bir üye veya Danıştay’da bir tetkik hâkimi tarafından ilk inceleme yapılarak (İYUK md. 14) dava dilekçesinin usulüne uygun olup olmadığı, davanın görevli ve yetkili mahkemede açılıp açılmadığı, dava açmadan önce yapılması gereken bir zorunlu 18