meyen seçmenler farklı yöntemlerle seçmen eğitimi yapılmalı, sandık kurulacak merkezlerin fiziksel özellikleri tüm seçmen gruplarının erişimine uygun olmalıdır. YSK 1 Kasım Seçimleri için 54 ülkede bulunan 113 temsilcilik, 6 Karayolu Sınır Kapısı, 17 Havalimanı Gümrük Kapısı ve 7 Liman Gümrük Kapısı’nda sandık kurulmasına karar vermiştir. 1 Kasım seçimlerinde Dışişleri Bakanlığı verilerine göre en fazla yurttaşın yaşadığı 5. ülke olan ve dört başkonsolosluğun bulunduğu Irak Cumhuriyeti’nde sandık kurulmaması, yine bu ülkeye açılan hiçbir gümrük kapısında da oy verme işlemi yapılmaması bu ülkede yaşayan seçmenlere yapılmış ayrımcı bir uygulamadır.36 Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’nın 1 Kasım seçimlerinde yurtdışı seçimlerde aktif bir misyon üstlenmesi de kamunun tarafsızlığı bakımından eleştirilere yol açmıştır. Sandık kurulacak ülkeler objektif kriterlere göre belirlenmeli ve yurttaşların bulundukları yerlerde oy kullanmasını sağlayacak önlemler alınmalıdır. Yurtdışında seçimler boyunca sandıkların korunma koşulları, sandıkların Türkiye’ye getirilmesi şartları37 ve yurtdışında seçmenlerin bağımsız adaylara da oy verebilmesi için yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Yurtdışı seçimlerde Dışişleri Bakanlığı’nın üstlendiği etkin görev bu bakanlığın da Anayasa’nın 114. Maddesi kapsamına alınmasını ve seçim sürecinde bağımsız bakan atanmasını gerektirmektedir. Seçmen Eğitimi Uluslararası standartlar gereğince seçimle ilgili bilgileri okuma-yazma bilmeyen veya anadili farklı olan seçmenler için de hazırlayarak, bu seçmenlerin oy hakkını etkili olarak kullanmalarını sağlanmak devletlerin yükümlülüğüdür. YSK tarafından üretilen seçim bilgilendirme materyalleri ve seçmen eğitimi için hazırlanan kamu spotları Türkçe, okuma-yazma bilen, görme-işitme engelli olmayan seçmenler için hazırlanmaktadır. Oysa Türkiye’nin taraf olduğu MSHS gereğince seçmen eğitiminin okuma yazma bilmeyen seçmenler, işitme engelli seçmenler, anadili farklı olan seçmenler için yapılması devletin yükümlülüğüdür. Seçmen eğitimi aynı zamanda seçimlerde kullanılan geçersiz oy sayısını azaltıcı bir etki yaratmaktadır. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi 25 No’lu Genel Yorum “… Okuma yazma bilmeme, dil sorunları, yoksulluk veya seyahat özgürlüğünün engellenmesi gibi oy kullanma hakkına sahip kişilerin bu haklarını etkili şekilde kullanmalarını engelleyecek zorluklara karşı olumlu tedbirler alınmalıdır. Oy kullanma hakkıyla ilgili bilgi ve materyaller azınlık dillerinde de mevcut olmalıdır. Fotoğraf ve semboller gibi metotlarla okuma yazma bilmeyen seçmenlerin oylarını nasıl kullanacaklarına ilişkin yeterli bilgi edinmeleri sağlanmalıdır…” 36 Sandık kurulacak temsilcilik ve gümrük kapıları için bknz: http://www.ysk.gov.tr/ysk/content/conn/YSKUCM/path/Contribution%20Folders/SecmenIslemleri/Secimler/2015MVESGumrukKapilari.pdf http://www.ysk.gov.tr/ysk/content/conn/YSKUCM/path/Contribution%20Folders/SecmenIslemleri/Secimler/2015MVESTemsilcilikler.pdf 37 www.haberler.com/turkiye-ye-gelen-oylarin-bulundugu-bolume-yetkisiz-7830992-haberi/, erişim: 07.11.2015 15 1 Kasim gözlem raporu.indd 15 21.02.2016 02:13