Covid-19 Pandemisi ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara Dair Açıklama Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi’nin Açıklaması* I. Giriş 1. Covid-19 (Kovid-19) salgını halk sağlığı sistemlerini mahvetmekle tehdit ediyor ve tüm dünyada ekonomi, sosyal güvenlik, eğitim ve gıda üretimi gibi yaşamın tüm alanlarında yıkıcı etkilere sahip. Ön saflarda tıbbi tedavi sağlayan doktor ve hemşireler de dâhil olmak üzere on binlerce hayat çoktan yitirildi. Karantina gibi virüsün bulaşmasını kontrol altına almak için uygulanan kısıtlamalar nedeniyle insanlar işlerini kaybetti ve geçim kaynakları tehlikeye düştü. Salgından etkilenen pek çok ülkede okullar kapandı, insanlar toplu dini ritüeller, düğünler ve cenazeler gibi önemli kültürel ve toplumsal etkinlikler için bir araya gelemez hale geldi. Komite, bu bildirinin başlangıcında salgının tüm kurbanlarının, ailelerinin ve birer parçası oldukları toplumların acısını paylaşmaktadır. 2. Pandemi, özellikle en kırılgan grupların sağlık hakkı olmak üzere ekonomik, sosyal ve kültürel haklardan faydalanma bakımından derin olumsuz etkilere neden olmuştur. Aşağıda açıklandığı üzere, devletler bu etkileri önlemek ya da en azından hafifletmek için önlemler almakla yükümlüdür. Bununla birlikte, devletler insan hakları çerçevesi içinde hareket etmezlerse, alınan tedbirlerin ekonomik, sosyal ve kültürel hakları ihlal edebileceği ve en fazla ötekileştirilmiş grupların çektiği acıları artırabileceğine ilişkin açık bir risk söz konusudur. Salgınla mücadelede gerekli önlemleri alırken kimse geride bırakılmamalıdır.1 Bu koşullar Komite’nin bu salgının ekonomik, sosyal ve kültürel haklar üzerindeki en önemli etkilerini vurgulaması ve devletlere COVID-19 salgınıyla Sözleşme’deki yükümlülükleriyle tutarlı bir biçimde mücadele etmeleri için önerilerde bulunması gereğini doğurmuştur. II. Salgının Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Üzerindeki Etkileri 3. Covid-19 pandemisi insan haklarının bölünmezliğinin ve birbirine bağlılığının önemini etkili bir şekilde göstermektedir. Bu salgın aslında küresel bir sağlık tehdididir. Bununla beraber devletler tarafından salgınla mücadele etmek için alınan önlemler hareket özgürlüğü ve diğer haklar üzerinde kısıtlamalar getirdiği için salgının medeni ve siyasal haklardan yararlanma bakımından birçok etkisi söz konusudur. Bu nedenle, salgınla mücadele etmek için devletler tarafından alınan * Bu bildiri Komite tarafından 06 Nisan 2020 tarihinde kabul edilmiştir. 1 BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi Bildirisi, “Kimseyi Geride Bırakmama Taahhüdü: Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi” UN Doc. E / C.12 / 2019/1 (5 Nisan 2019). Web adresi:www.esithaklar.org e-posta: esithaklar@gmail.com Adres: Gümüşsuyu mah. Ağa Çırağı sokak Pamir Apt no 7/1, Beyoğlu/ İSTANBUL