BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 30 MART 2014 MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU Kayıtlı seçmen profilinde dezavantajlı gruplar Türkiye’de etnik köken ve cinsel yönelime ilişkin kişisel veri toplanmamakta ancak cinsiyet, engellilik, yaş ve okuryazarlık ile ilgili veriler Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından toplanmaktadır. Seçmen Kütüklerinin oluşturulmasında bütün bu bilgilerden yararlanılıyor olmasına rağmen32 YSK’nın 30 Mart seçimlerine ilişkin açıklamasında seçmenlerin cinsiyet, okuryazarlık ve yaş durumlarına ilişkin herhangi bir ayrıntıya yer verilmemiştir. 30 Mart seçimleri için oluşan seçmen kütüklerine kayıtlı kadın seçmenlerin sayısına ilişkin veriler açıklanmamıştır, ancak TÜİK tek yaş istatistiklerine göre 2013 yılı sonu itibariyle, seçmen yaşı olan 18 yaş ve üstü nüfusun 26.786.750’si erkek, 27.119.412’si kadınlardan oluşmaktadır. Bu rakamlardan tahmini olarak kadın seçmen sayısının erkek seçmen sayısından fazla olduğu söylenebilir. Seçmen kütüğünde kayıtlı seçmenlerin yaşlarına ilişkin veriler de bulunmamaktadır. Yine TÜİK verilerine göre 2013 yılı sonu itibariyle 70 yaş ve üstü toplam nüfus 3.846.2966 kişidir. Bunların 1.610.737’si erkek, 2.235.559’u kadınlardan oluşmaktadır. YSK başkanı seçim öncesinde yapmış olduğu açıklamada seçmen kütüklerinde 540 bin 669 engelli seçmen bulunduğunu belirtmiş ancak bu seçmenlerin hangi engel grubunda olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi vermemiştir. Resmi istatistiklere göre Türkiye’de nüfusun %12,29 engelli bireylerden oluşmaktadır bu orana göre yaklaşık olarak 9 milyon engelli yurttaş bulunmaktadır. TÜİK rakamlarına göre tahminen en az 5 milyon engelli seçmenin bulunması gerekmektedir. YSK’na yapılan ve kadın seçmenler, okuma yazma bilmeyen seçmenler, cezaevlerindeki seçmenlerin sayıları ile engelli seçmen sayısı ve bu seçmenlerin engel gruplarına göre dağılımına ilişkin bilgi edinme başvurusu “bu sorulara cevap vermek özel bir çalışma gerektiği bu nedenle bilgi verilemediği” yanıtı verilmiştir. YSK seçim öncesinde engelli bireylerin seçmen kütüklerine kendilerini engelli olarak kaydettirmeleri için duyuru yapmıştır. Ancak kayıt işleminin yapılabileceği muhtarlık ve adliye binalarının büyük çoğunluğu engellilerin fiziksel erişimine uygun değildir. 298 sayılı STHVSKHK’un 8. maddesi33 kısıtlı olanların seçmen olamayacağına hükmetmektedir. Dolayısıyla mahkemeler tarafından kendisine vasi tayin edilmiş olan zihinsel engellilerin seçmen olmaması gerekmektedir. Seçim gözlem çalışması döneminde platformumuza yapılan başvuruda Mersin ilinde aynı düzeyde sağlık raporuna sahip ve her ikisi hakkında da vasi kararı bulunan iki zihinsel engelli bireyden birinin seçmen kütüğünde kayıtlı seçmen olduğu diğerinin olmadığı belirtilmiştir. YSK web sitesinden yaptığımız seçmen sorgulaması iddiayı doğrulamıştır. Ayrıca zihinsel engelli bireyler açısından seçme hakkını kullanmanın sadece mahkemelerce vasi tayin edilmiş olmasına bağlanması insan hakları açısından ayrımcılık doğurabilecek sorunlu bir uygulamadır. Seçmen kütükleri verileri okuma yazma bilmeyen seçmen sayısını da göstermemektedir. TÜİK adrese dayalı nüfus kayıtlarına göre 2013 yılı sonu itibariyle 2.205.315 kadın 449.328 erkek okuma yazma bilmemektedir.34 Seçmenlere ilişkin veriler oy kullanma hakkına eşit erişimin sağlanması açısından önemlidir. Seçmenlerin oy kullanacakları sandıkları belirlerken yaş ve engellilik durumlarına ilişkin veri- 18