c) Genel eşitlik ilkesine uygun olarak ülkesinde kamu hizmetlerine girme.” hükümlerini içermektedir.
Sözleşme çerçevesinde kurulan İnsan Hakları Komitesinin yukarıdaki 25 madde ile ilgili 25
Nolu Genel Yorumunda madde kapsamını;
“Seçimleri yürütecek ve seçimlerin adil, tarafsız ve Sözleşme ile uyum sağlayan kurallara göre gerçekleşmesini sağlayacak bağımsız bir otorite kurulmalıdır. Taraf Devletler, seçimler süresince gizli oy ilkesini ve gıyapta oyun mevcut olduğu sistemlerde,
bu uygulamayı gü¬vence altına alacak tedbirleri almalıdır. Böylece, oy kullananlar
nasıl ve ne şekilde oy kullandıklarını belirtmeye zorlanmamış veya oy kullanma aşamasında müdahaleden korunmuş olacaktır. Belirtilen hakla¬rın ortadan kaldırılması, Sözleşme’nin 25. maddesi ile bağdaşmaz ni¬teliktedir. Oy sandıklarının güvenliği
sağlanmalı ve oylar adaylar veya temsilcileri önünde sayılmalıdır. Seçmenlerin, oylamanın gizliliği ve oyların sayımına güvenebilmesi için oylama işlemi, sayma işlemi,
yargısal gözden geçirme ve benzeri işlemler açısından bağımsız bir seçim kontrolü
gerçekleştirilmelidir. Engellilere, görme engellilere veya okuma yazma bilmeyenlere
sağlanacak yardım bağımsız bir yardım olmalıdır. Seçmenler, alınan bütün tedbirlerden haberdar edilmelidir.”
şeklinde açıklamaktadır.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Bürosu
tarafından 22 Temmuz 2007 tarihinde yapılan Milletvekili Erken Seçimleri ve 12 Haziran
2011 tarihli Milletvekili Genel Seçimleri’ne değerlendirme raporlarında 1990 Kopenhag Belgesine atıf yaparak bağımsız gözlemcilerin bulunmamasına ilişkin eksikliğe vurgu yapmıştır.
Diğer taraftan seçimlere ilişkin Türkiye mevzuatının bağımsız seçim gözlemciliğine olanak tanıdığını düşünmekteyiz. Örneğin Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’da siyasi partilerin ve bağımsız adayların sandık başlarında müşahit bulundurmalarına olanak tanımaktadır. Aynı kanun oy sayım işleminin o sandıkta oy kullanan seçmenler
tarafından izlenmesine de olanak tanımaktadır. T.C Anayasa’sının 90/5 maddesi ise “Usulüne
göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında
Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7.5.20045170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek
uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” şeklindedir. Kaldı ki bağımsız
seçim gözlemciliğini yasaklayan, engelleyen bir yasa hükmü de bulunmamaktadır.
Diğer taraftan uluslararası alanda bağımsız seçim gözlemciliği faaliyetinin yapılıyor olması
seçimlerin meşruiyetini artıran faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda
Türkiye’de yapılan seçimler AGİT tarafından izlenmekte ve raporlanmaktadır. 2011 seçimlerine ilişkin AĞİT raporu dilekçemiz ekindedir.
Derneğimiz 12.06.2011 tarihinde yapılan XXIV. Dönem Milletvekili Genel Seçimlerinde
bağımsız seçim gözlemciliği yapmak üzere Yüksek seçim Kuruluna başvuruda bulunmuş
ve kurul tarafından alınan 16.04.2011 tarih 384 nolu kararla başvurumuza olumsuz yanıt
verilmiştir.
Buna rağmen derneğimiz koordinatörlüğünde 46 sivil toplum örgütü tarafından belirlenen gönüllülerle İstanbul, İzmir, Trabzon, Diyarbakır, Mersin, Van, Adana, Eskişehir, Edirne, Ş.Urfa
illerinde bağımsız seçim gözlemi çalışması yapılmış sonuçlar raporlanmıştır. Raporun bir nüshası
dilekçemiz ekindedir. 2011 yapılan bağımsız seçim gözlemi çalışmamız gerek seçmenler gerekse
seçim görevlisi kamu personeli tarafından hiçbir şikayetin konusu olmamıştır.
79