CDL-AD(2019)017rev
- 72 -
devlet kısıtlamalarına ya da koşullarına uymaması, basının bu toplantıya erişme veya haber
yapma hakkını kısıtlamaz.381 Ulusal mevzuata uygun olup olmadığına bakılmaksızın, bir
gösterinin yalnızca gerçekleştirilmiş olması bile haber değeri taşıyabilir. “Medya, bir etkinliğin
düzenlendiği koşullara karşı tarafsızdır” ve bu nedenle, tüm toplantıların doğru şekilde haberini
yapmak medyanın görevidir.382 Bu amaçla kolluk, tüm toplantılarda basın haklarının eşit olarak
kullanılmasını kolaylaştırmalıdır.
199. Kolluk ve basın arasındaki iletişim. Kolluk görevlileri, çatışma riskini azaltmak için
basınla açık iletişim hatları kurmalıdır.383 Dahası, kolluğun etkinlik sonrası brifingi standart bir
uygulama olmalı ve basın güvenliğini de ele almalıdır.384 Basın, "çalışmalarını bağımsız olarak,
gereksiz müdahale olmaksızın ve şiddet veya zulüm korkusuna maruz kalmaksızın yürütme"
konusunda özgür olmalıdır.385
200. Keyfi olarak gözaltına alınmama veya tutuklanmama özgürlüğü. Kolluk görevlileri,
basın çalışanlarını bir toplantıyı haber yapmalarıyla bağlantılı olarak keyfi biçimde gözaltına
almamalı veya yasa dışı şekilde tutuklamamalıdır.386 Dahası, kolluk kuvvetleri yalnızca bir basın
çalışanının kişi dokunulmazlığına değil, aynı zamanda ekipmanı ve malzemesine de saygı
göstermelidir. AGİT Basın Özgürlüğü Özel Temsilcisi şu hususları belirtmiştir: "Habercileri
susturmak amacıyla gazetecilerin ekipmanlarına kasten el koyma, hasar verme veya onları
kırma girişimleri ceza gerektiren birer suçtur, […] ve [y]etkililer tarafından basılı materyal,
video, ses klipleri veya diğer röportajlara el konulması doğrudan bir sansür eylemidir."387
201. Basın erişimine yönelik kısıtlamaların orantılılığı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi,
erişimi sınırlandırmak için yalnızca desteklenmeyen güvenlik iddialarına başvurmak yerine, bir
gazetecinin muhtemelen izinsiz toplantıların yapıldığı bir yere erişimini kısıtlamak için her
zaman açık bir yasal dayanak bulunması gerektiğini belirtmiştir.388 Ayrıca, bir basın
temsilcisinin kendisini gazeteci olarak tanımlamasına yardımcı olan özel bir giysi giymemesi
veya rozet takmaması durumunda, temsilcinin kimliği ve mesleği kolluk tarafından
öğrenildikten sonra gazetecilik mesleğini müdahale olmaksızın icra etmesine yine de izin
verilmelidir.389 Bu durumda, ilgili gazeteci de benzer şekilde, genellikle diğer tüm basın
mensuplarına sağlanan korumadan yararlanmalıdır.390
202. Dağılma emirleri. Gazeteciler bir toplantıda katılımcı olarak değil, gözlemci olarak
bulunurlar. Dolayısıyla, prensip olarak, toplantı katılımcılarına dağılmaları için yöneltilen emirler,
(kişisel güvenlikleri tehlikeye girmedikçe) gazetecileri bölgeyi terk etmeye zorlamamalıdır.391
Basın temsilcilerinin kolluk operasyonunu gözlemlemeleri ve kaydetmeleri, fiziksel olarak hala
orada bulunmaları (istisnai şekilde) kolluk kuvvetlerinin işlerini yapmasını önemli ölçüde
engellemediği veya sekteye uğratmadığı sürece engellenmemelidir. Bu tür durumlarda, basın
temsilcilerine açık talimatlar verilmeli ve dağılmaları için yeterli zaman tanınmalıdır. Daha sonra,
toplantıyı yeterli şekilde haber yapmaya devam etmelerini sağlamak için onlara başka fırsatlar
sunulmalıdır. Basın temsilcileri yasal bir dağılma emrine uymayı reddederse, kolluk görevlileri
orantılı bir şekilde yanıt verebilir.392
Aynı yerde, s. 3-4.
Aynı yerde, s. 4.
383 Bkz. AGİT Basın Özgürlüğü Temsilcisi, Safety of Journalists Guidebook (Gazetecilerin Güvenliği Kılavuzu) (2. baskı), s. 68-69.
384 Bkz. Bölüm 6, “Kamusal Toplantılarda Kolluk Uygulamaları”, paragraf 31-33.
385 Çevrimiçi ve Çevrimdışı İfade Özgürlüğüne ilişkin AB İnsan Hakları Kılavuzu, a.g.e., not 365, paragraf 28. Ayrıca bkz. 18 Aralık 2013
tarihinde gerçekleştirilen 68. oturumunda BM Genel Kurulu tarafından kabul edilen gazetecilerin güvenliği ve cezasızlık sorunu
hakkında BM Kararı (A/RES/68/163).
386 Bkz. AGİT Basın Özgürlüğü Temsilcisi, Safety of Journalists Guidebook (Gazetecilerin Güvenliği Kılavuzu) (2. baskı), s. 68-69.
387 AGİT Basın Özgürlüğü Temsilcisi, a.g.e., Öneri Özeti, paragraf 4.
388 Bkz. Gsell / İsviçre, Başvuru No. 12675/05, 8 Ekim 2009 (yalnızca Fransızca), paragraf 54-60.
389 Bkz. Najafli / Azerbaycan (2012) a.g.e., not 369, paragraf 67-69.
390 Aynı yerde.
391 Bkz. Pentikäinen / Finlandiya (2015), a.g.e., not 346, paragraf 95-115.
392 Bu bağlamda bkz. Pentikäinen - Finlandiya (2015), a.g.e., not 346, paragraf 91; gazetecilerin yalnızca bir suçun gazetecilik görevleri
sırasında işlenmiş olması nedeniyle cezai sorumluluktan muafiyet talep edemeyeceklerini vurgulamaktadır.
381
382