CDL-AD(2019)017rev
- 64 -
aynı şekilde kovuşturmaya tabi tutulmalıdır. Kanıtların izin verdiği durumlarda, ajan
provokatörleri görevlendirenlere de cezai sorumluluk yüklenmelidir.
Polonya, İhlal Kanunu, Madde 52, paragraf 1 (Toplantılar Yasası, 1990, Madde 14) “Kim: 1)
yasaklanmamış bir toplantının organizasyonunu veya ilerlemesini engeller veya bozmaya
teşebbüs ederse […] iki haftaya kadar tutuklu kalma cezasına, iki aya kadar özgürlüğün
sınırlandırılması cezasına veya para cezasına çarptırılır."
Malta, Kamusal Toplantılar Yönetmeliği, 1937, 2007'de değiştirildiği şekliyle, Madde 18
"Yasal olarak düzenlenmiş bir toplantıyı sekteye uğratmak veya böyle bir toplantıda halkın
huzurunu bozmak niyetiyle herhangi bir toplantının parçası olan herhangi bir kişi, yedi günden üç
aya kadar hapis cezasına çarptırılır."
3. Kısıtlama, müdahale ve dağıtma
175. Yaşam hakkının korunması. Devletin yaşam hakkını (MSHUS Madde 6 ve AİHS Madde 2)
ve insanlık dışı ya da aşağılayıcı muameleye tabi tutulmama hakkını (MSHUS Madde 7 ve AİHS
Madde 3) koruma konusunda pozitif yükümlülüğü vardır. Bu haklar, uluslararası insan hakları
hukuku tarafından korunan ve hiçbir istisnasına izin verilmeyen en temel değerlerden bazılarını
kapsar.336 Bu haklar, bir toplantının barışçıl toplanma özgürlüğü hakkının koruyucu kapsamına
girip girmediğine bakılmaksızın, tüm toplantılar bağlamında korunmalıdır (özellikle bkz.
'Barışçıl olmayan toplantılar bağlamında dahi diğer hakları koruma görevi' ve 'Ateşli silahların
kullanılması', paragraf 183 ve devamı).
176. Kısıtlama uygulama ve gerilimleri azaltmaya yönelik adımlar atma görevi. Kolluk
personelinin bir toplantıya müdahale etmek ve toplantıyı dağıtmak ya da güç kullanmak için
gerçekleştirdiği her türlü eylem, her zaman ölçülü bir şekilde uygulanmalıdır. Bir toplantının
yürürlükteki yasaları ihlal ederek gerçekleştirildiği, ancak bunun dışında barışçıl olduğu
durumlarda kolluk yaklaşımı, müdahale etmeme veya gönüllü diyalog, ikna ve müzakere yoluyla
gerilimin düşürülmesi ekseninde olmalıdır (bkz. yukarıdaki paragraf 32).337 Bir etkinliğin
dağıtılması, gerilimi artırabilir veya şiddete yol açabilir ve dolayısıyla toplantının düzenlenmesi
ve kolaylaştırılmasına kıyasla kolluk kuvvetleri açısından daha fazla sorun yaratabilir338
(Kolluğa belirli seviyede takdir yetkisi tanınsa da toplantının dağıtılması son çare olmalıdır).
Ayrıca, toplanma özgürlüğünü ve diğer temel hakları korumanın bedeli, kanuna yönelik küçük
çaplı ihlallerin gerçekleşmesi durumunda bile, toplantının dağıtılması veya bastırılmasından
kaynaklanan kolluk kargaşasının bedelinden büyük ölçüde daha düşük olacaktır. Kanunun ihlal
edilmesi nedeniyle etkinlik sonrası kovuşturma yapılması her zaman bir seçenektir. (bkz.
paragraf 221 ve devamı.)
177. Kaçınılmaz bir şiddet veya başka bir ciddi suç kanıtı olmadıkça, toplantı katılımcıları
toplantıya giderken durdurulmamalı, aranmamalı veya alıkonulmamalıdır. Devlet, sadece
bir suç işlenmesi olasılığını gerekçe göstererek, kişilerin bir toplantıya katılmalarını engellemek
için onları önceden gözaltına alarak ya da fiziksel veya idari engellerle toplantı alanına erişimi
kısıtlayarak müdahalede bulunmamalıdır. Açık ve kesin bir şekilde kaçınılmaz şiddet veya başka
bir suç tehlikesinin var olduğu makul olarak kabul edilemedikçe, kolluk görevlileri, bu
katılımcıların şiddete veya suça karışacağına inanmak için bir neden yoksa, bir toplantıya
giderken protestocuları durdurmak, aramak ve/veya alıkoymak için müdahale etmemelidir.339
Örneğin bkz. Giuliani ve Gaggio / İtalya, Başvuru No. 23458/02, 24 Mart 2011, paragraf 174.
Toplantılarda Kolluk Uygulamalarına Dair AGİT/DKİHB İnsan Hakları El Kitabı, 2016, s. 30.
338 Aldemir - Türkiye davasında (Başvuru No. 32124/02, 32126/02, 32129/02, 32132/02, 32133/02, 32137/02 ve 32138/02,
paragraf 45 ve 46) Mahkeme, gösterinin şiddet içeren niteliğinin hızlı polis müdahalesinden kaynaklandığını kaydetmiştir.
339 AİHM nezdindeki Nisbet Özdemir / Türkiye, Başvuru No. 23143/04, 19 Ocak 2010 (sadece Fransızca) davasında Madde 11'in ihlal
edildiğine hükmedilmiştir. Bu davada başvurucu, ABD güçlerinin Irak'a olası müdahalesine karşı protesto amacıyla izinsiz bir gösteri
yürüyüşüne giderken gözaltına alınmıştır. Ayrıca bkz. Gasparyan / Ermenistan ( No. 2), Başvuru No. 22571/05, 16 Haziran 2009; ve
336
337