Uluslararası Ayrımcılık Konferansı İnanç özgürlüğünün kolektif boyutunun içeriğinin en geniş haliyle ifade edildiği belge 1981 tarihli BM Din veya İnanca Dayanan Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Bildiri’dir. Özellikle Madde 6 din veya inanç özgürlüğünün kolektif boyutu içinde korunan eylemlere geniş bir şekilde yer verir: Düşünce, vicdan, din veya inanç özgürlüğü bu bildirinin birinci maddesine uygun olarak ve birinci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri çerçevesinde, başka özgürlüklerin yanında aşağıdaki özgürlükleri de içerir: a) Bir din veya inanç ile bağlantılı olarak, ibadet etme veya toplanma ve bu amaç için gerekli yerleri kurma ve kullanma; b) Gerekli vakıf veya insancıl amaçlı kurumlar kurma ve bunları işletme; c) Bir dinin veya inancın törenlerine veya geleneklerine ilişkin gerekli araçları ve materyalleri yeterli ölçüde yapma, alma ve kullanma; d) Bu alanla ilgili yayımları yazma, yayımlama ve dağıtma; e) Bir din veya inancın öğretimini, bu amaçlar için uygun yerlerde yapma; f) Bireylerden ve kurumlardan gönüllü mali yardım vermelerini isteme ve alma; g) Bir dinin veya inancın gerekleri ve standartları bakımından uygun olan liderleri yetiştirme, atama, seçme ve yerini alacak olanı belirleme; h) Bir kimsenin dininin veya inancının kurallarına uygun olarak dinlenme günlerine ve bayram tatillerine ve törenlerine uygun davranma; i) Ulusal ve uluslararası düzeyde, din ve inanç konularında bireyler ve topluluklarla iletişim kurma ve sürdürme Kolektif boyutla ilgili olarak dikkat çeken bir nokta da normatif taleplerin yani din veya inanç özgürlüğünün kolektif boyutunu insan hakları yükümlülükleriyle uyumlu bir şekilde koruma zorunluluğunun devletler açısından önemli bir güçlük oluşturmasıdır. Çünkü tarihsel olarak, henüz insan haklarına ilişkin yükümlülüklerin bağlayıcılığı yok188

Hedef paragraf seç3