Uluslararası Ayrımcılık Konferansı yatta kalanların veya kurtulanların, bu durumdan yakınmalarından dolayı ayrımcılığa uğramaları sorununu ifade eder. Yaygın uygulama şu şekildedir: Ayrımcılığa uğrayanlar bunu dile getirdiklerinde, bir de bu dile getirme hâlinden dolayı ayrımcılığa uğrarlar. Özellikle çalışma yaşantısında bunu çok sık görürüz. Mesela sendikal nedenlerle ayrımcılığa uğradığını dile getiren mağdurlar bir de bu dile getirme halinden, patronu şikâyet ediyor olmaktan kaynaklı bir daha ayrımcılığa maruz kalır. Son olarak, pozitif ayrımcılık kavramının üzerinde durabiliriz. Hukuksal olarak ifade etmek istersek, kullanacağımız terim “olumlu edim” veya “geçici özel önlem” olmalıdır. Irkçılığa Karşı Komite, burada terminolojinin “geçici özel önlem” olması gerektiğini özellikle söylüyor. Çünkü hukukta bu terminolojik tercihler önemlidir. Pozitif ayrımcılık biçimindeki söyleme, içindeki ayrımcılık sözcüğünün ayrımcılığı normalleştirmesi nedeniyle karşı çıkılır. Geçici özel önlem, dezavantajlı gruplar lehine ayrımcılığın önlenmesi adına olumlu bazı edimlerde bulunulmasını ve bunun geçici olmasını anlatır. Esasen bu bir yöntemdir. Bu temel kavramsal açıklamalardan sonra şimdi Strazburg içtihadına girebiliriz. Strazburg içtihadına kuş bakışı baktığımızda hızlıca söyleyebileceğimiz bazı şeyler var. Birincisi, bu hak parazit haktır: Tek başına dava edilebilirliği mümkün değildir, yani mutlaka başka bir hakla birlikte ihlal edildiği ileri sürülebilir. “Ayrımcılığa uğradım” demek mümkün değildir. “Din özgürlüğü bağlamında ayrımcılığa uğradım” veya “Örgütlenme özgürlüğü bağlamında ayrımcılığa uğradım” gibi bir iddia ileri sürülebilir. 12 no’lu Protokol bu zorunluluğu kaldırmış ve tek başına ayrımcılık yasağının –iç hukukta tanınmış herhangi bir hak yönünden- ihlali iddiasını mümkün kılmıştır, ama Türkiye buna taraf değildir. İkincisi, taraf devlet takdire bağlı bir yükümlülüğü kabul etmişse, bunu gerçekleştirirken eşit muamelede bulunmalıdır. Bunun anlamı şudur: Öyle konular vardır ki belli adımları atmak taraf devletlerin takdirindedir. Eğer olumlu yönde tedbir alınmasına ilişkin bir takdir söz konusu olmuşsa bunun eşit uygulanması gerekir. Buna en iyi örnek Türkiye’deki Diyanet İşleri Başkanlığı ve cemevleriyle ilgili konulardır. Strazburg içtihadında dinin ve dini grupların finansmanı takdir mesele220