Ayrımcılığı İspatlamak: Güçlükler ve Olanaklar Örneğin istihdam örneğinde aşağıdaki formül ayrımcılık konusunda bir gösterge olabilecektir:7 Pi = ΣbjXji + ΣdkDki + ui Pi= İ kişisi için istihdam sonucu Xji= İnsan sermayesi özellikleri (eğitim, iş deneyimi vb.) Dki= Cinsiyet, ırk, yaş gibi demografik değişkenler ui= Hata payı Bir başka örnekte Zayıf Halka isimli yarışma programında yarışmacılar elenirken ayrımcılık yapılıp yapılmadığına ilişkin bir çalışmada da bu yöntem kullanılmıştır.8 Votecre = Xce,Γ + Zcre,θ + λr + εcre, (Bu formülde c, r ve e sırasıyla yarışmacı, tur ve bölümü ifade ederken x yarışmacının ırk, cinsiyet, eğitim, yaş gibi belli özelliklerini ifade eder.) Görüldüğü gibi bu yöntemde korelasyon ölçümü yapılır, yani istihdam örneği dikkate alındığında bu yöntemle işe alımla cinsiyet arasında bir bağlantı olup olmadığı test edilir. Bu bakımdan bu yöntem bir illiyet bağı incelemesini değil, bağlantıların gözlenmesini içerir. 3. Test Analizi (Testing/Matched-Team Testing) Sosyal bilimlerde deneysel yöntemler bazı disiplinlerde yaygın olarak kullanılmakla birlikte ayrımcılık gibi alanlarda daha sonradan ve sınırlı olarak kullanılan bir yöntem olmuştur. Türkiye’de bilinen hiçbir örneği olmayan bu yöntem ilk olarak sosyal bilimlerde bilimsel amaçlı yapılan ve davranışsal çalışmalara ilişkin bazı testlere benzer nitelik gösterse de ayrımcılık iddialarının idari anlamda soruşturulmasında, hatta dava7 Örnek Lee ve Liu, agm, s. 205’ten alınmıştır. 8 Araştırmada alışık olunmayan bir yöntemle temsil edecek sayıda programın video kayıtları üzerinden davranışlar hakkında sayısal veri seti elde edilmiştir. Steven D. Levitt, “Testing Theories Of Discrimination: Evidence From Weakest Link”, THE JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, c. XLVII (Ekim 2004), s. 431-452. 87