Türkiye’de Engelli Kişilerin Hakları
5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun
5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, Türkiye’de engellilik tanımını
yapan ve engelli haklarının çerçevesini belirleyen temel kanundur.
2005 yılında çıkarılan kanunda engellilerin iş, istihdam, eğitim ve
öğretim, rehabilitasyon ve mesleki rehabilitasyon, bakım ve sosyal
güvenlik vb. konularındaki haklar ile ayrımcılığın önlenmesine ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Kanunda aynı zamanda engellilere yönelik olarak alınacak kararlarda ve verilecek hizmetlerde engellilerin, ailelerinin ve gönüllü kuruluşların katılımının sağlanması esas alınmıştır.
Eksikliklerine rağmen BM Engelli Hakları Sözleşmesi’ne uygun olarak, kanun ile engellilere karşı ayrımcılık yasaklanmıştır.
Kanunda engelli kişilere yönelik doğrudan ve dolaylı ayrımcılık da
tanımlanmıştır.
Doğrudan ayrımcılık
Engelliliğe dayalı ayrımcılık temeline dayanan ve engellinin hak ve
özgürlüklerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasını engelleyen, kısıtlayan veya zorlaştıran her türlü
farklı muameleyi ifade eder.
Örneğin; iş tanımının gerektirdiği tüm nitelikleri sağlamasına rağmen bir kişinin engelliliği nedeniyle işe alınmaması.
Dolaylı ayrımcılık
Görünüşte ayrımcı olmayan her türlü eylem, işlem ve uygulamalar
sonucunda engelliliğe dayalı ayrımcılık temeliyle bağlantılı olarak,
engellinin hak ve özgürlüklerden yararlanması bakımından dezavantajlı bir konuma sokulmasını ifade eder.
Örneğin; işitme engelli bir çalışanın şirket kuralları gereği çevirmen
olmaksızın toplantılara katılmasının zorunlu tutulması.
7