II. ULUSLARARASI AYRIMCILIK KONFERANSI
remeyince, BM Sözleşmesi’ndeki sınırdışı yasağını ileri sürmekte zorlanılmaktadır. Devletler de göçmenlere “Siz burada hiç bulunmadınız,
burada oluşunuzu ispat edemezsiniz ki, bize karşı nasıl dava açarsınız?”
demektedir. Yakınlarda Yunanistan’a karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan bir başvuruya yardımcı oldum. Sığınmacı aynı şeyleri
yaşamıştı. İnsan hakları raporlarında, hatta Yunanistan’ın kendi ulusal
insan hakları kurumunun yazdığı raporda, bu geri iten maskeli gruplar
paramiliter güçler olarak geçmektedir.6 Ancak çok büyük olasılıkla Yunanistan’ın kendi güvenlik güçleri tanınmayacak şekilde kamufle olarak
sınırda geri itmeleri geçekleştirmektedir.
Sözleşme maddelerinin genel yorumları da bizim için bağlayıcı ve
önemlidir. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi açısından
bizi ilgilendiren kısım, sözleşmenin denetim organı olan komitenin, Çocuk Hakları Komitesi ile ortaklaşa 2017 yılında yayınladığı bir beyandır.
Hatırlayacağınız gibi 2015 yılındaki Avrupa’nın göç krizi sonrası, 2016
yılında New York Deklarasyonu ilan edilmişti, ama sonucunda ortaya
bağlayıcı olmayan biri göç diğeri mültecilikle ilgili iki mutabakat (Global Compacts) çıktı. Tam bu tartışmalar sırasında göçmenlere tanınacak
haklarla ilgili farklı komiteler genel yorumlar yayınladı. Ekonomik ve
sosyal haklar açısından devletler bu alandaki hakları güçleri yettiği ölçüde aşamalı olarak sağlamakla yükümlüdürler. Ekonomik, Sosyal ve
Kültürel Haklar Komitesi’nin Çocuk Hakları Komitesi ile ortaklaşa yayınladığı bu ortak beyana göre ise “Taraf bir devletin sınırları içerisinde bulunan herkes sözleşmede tanınan haklardan yararlanma hakkına
sahiptir ve bu kişinin düzensiz göçmen olması durumunda bile geçerlidir”.7 Ayrıca Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi’nin 20 No’lu
Genel Yorumuna göre, “Kaynak yetersizliği farklı muamele ve ayrımcılık yapmak için geçerli bir gerekçe olarak kabul edilemez (13 para)”.
Komite açıkça ayrımcılığın hukuki bir statüye sahip olup olmama üze6 Bkz. The report of the Greek National Commission for Human Rights (GNCHR), http://www.
nchr.gr/images/English_Site/PROSFYGES/GNCHR_Statement_Informal%20push-backs_in_%20
Evros_2018.pdf (Son Erişim: 2 Kasım 2020).
7 UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR). (2017). The Duties of States
Towards Refugees and Migrants under the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights Statement. 24 February 2017. E/C.12/2017/1. Bkz. https://www.refworld.org/docid/5bbe0bc04.html (Son Erişim Tarihi: 28 Haziran 2020).
128