VATANDAŞ OLMAYANLARA YÖNELIK AYRIMCILIK rinden yapılamayacağını da ifade etmiştir. Vatandaşlık, sözleşmedeki haklara erişim için bir ön koşul olarak alınamaz (30 para).8 Bu tam da sözleşmedeki bir kısım hakların vatandaş olup olmama ayrımına gitmeksizin herkese tanınması gerektiğini anlatır. Uygulamada ise devletler sözleşmedeki hakları sadece vatandaşlar içinmiş gibi görme taraftarıdır. Bu noktada tekrar bazı hususların altını çizme gereği duyuyorum. Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklar Sözleşmesi’nin 2. maddesinin 1. paragrafına göre, taraf devletler sözleşmedeki hakları kaynakları ölçüsünde aşamalı olarak gerçekleştirecektir. Ancak bu, yargı yetkisi altındaki kişilerin haklarını güvenceye almak için eyleme geçmelerini geciktirmek için bir sebep olamaz. Sözleşme doğrudan etkide bulunması gereken birtakım yükümlülükler öngörür ve bu yükümlülükler vatandaşlar için olduğu kadar mülteciler, sığınmacılar ve göçmenler için de geçerlidir (4).9 Bu sözleşme açısından komitenin vurguladığı en önemli nokta, sözleşmedeki her bir hakkın temel özünün korunması ve taraf devletin yargı yetkisi altındaki herkese ayrım yapılmaksızın uygulanmasıdır. Bu vurgunun sebebi gelişmekte olan ülkelerin sürekli olarak Madde 2.3’te belirtilen istisnayı ileri sürmesidir. Komitenin geçmişte genel yorumda bulunduğu hakların özü olarak nitelenenler örneğin, aç kalmama, suya ve diğer temel gıda maddelerine erişim, zorunlu ilaçlara erişim ve eğitim hakkı açısından temel eğitim standartlarını sağlama ödevini içermektedir. Aç kalmama devletin bir ödevi olarak aç bırakmamayı içerir, suya erişimi ve diğer temel maddelere erişimin beslenmeniz açısından önemini vurgular ve zorunlu ilaçlara erişim de devletin sizi bunlardan yoksun bırakmaması anlamına gelir. Bunları pekâlâ Türkiye’deki mülteciler ve göçmenler açısından da düşünmemiz gerekir. Edirne sonrası süreç açısından düşünecek olursak, eylem zorla dağıtıldığında insanların sokakta yattığı, evsiz barksız kaldığı durumlarla karşılaştık. Bu aşamada yaşananların hepsi hakkın özüne 8 UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR). (2009). General comment No. 20: Non-discrimination in economic, social and cultural rights (art. 2, para. 2, of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights). 2 July 2009. E/C.12/GC/20. Bkz. https:// www.refworld.org/docid/4a60961f2.html (Son Erişim Tarihi: 29 Haziran 2020) 9 UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR). (2017). The Duties of States Towards Refugees and Migrants under the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights Statement. 24 February 2017. E/C.12/2017/1. Bkz. https://www.refworld.org/docid/5bbe0bc04.html (Son Erişim Tarihi: 28 Haziran 2020). 129