DIN, İNANÇ AYRIMCILIĞI Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Dini Özgürlük Komisyonu (USCIRF), 1998 Uluslararası Din Özgürlüğü Yasası (IRFA) ile oluşturulan ve evrensel din veya inanç özgürlüğünü uluslararası arenada izleyen bağımsız bir ABD federal hükümet komisyonudur. Bu komisyon yıllık raporlar yayınlar ve başkana, dışişleri bakanına ve Kongre’ye politika tavsiyeleri sunar.8 İzleme sürecinde üç kategori bulunmaktadır: 1. özellikle endişe verici ülkeler; 2. izlenen ülkeler ve bölgeler; 3. diğerleri. Türkiye 2009 yılında izleme listesine alınmış, günümüze kadar ilk iki kategoriden çıkamamıştır. İkinci referans kurum olarak ele almak istediğim İnanç Özgürlüğü Girişimi, Türkiye’de düşünce, din, inanç özgürlüğüyle ilgili konuları izlemek, yasal standartlar oluşturmak ve izleme raporları hazırlayarak tüm paydaşlar için erişilebilir hale getirmek amacıyla Eylül 2011’de kuruldu. 2013 yılından bu yana yayımlanan dört raporda gözlemler ortaya koyuldu. Ayrımcılık bağlamında, raporlarda yer alan şu süregelen ihlallere ve ayrımcı davranışlara odaklanmak istiyorum: Dinsizlik Hakkı Dinsizlik hakkı birkaç kategoriyi kapsar: "Bir kişinin herhangi bir dine inanmaması, o kişinin otomatik olarak Tanrı’ya inanmadığı anlamına gelmez. Prensip olarak, ateistler hiçbir dine, bir tanrıya veya tanrılara inanmazlar. Ancak herhangi bir dine mensup olmayan bir kişi bir tanrıya inanabilir (deizm); tanrı fikrini sorgulayabilir (şüphecilik); bir tanrının varlığının veya yokluğunun belirlenemeyeceğini düşünülebilir (agnostisizm) ya da dini konularla hiç ilgilenmeyebilir.”9 Mevcut kimlik kartlarında dini inanç alanı bulunmamaktadır; ancak kartların mikroçipleri kişinin dinini veya inancını beyan etmesi bağlamında zorlayıcı olma niteliği taşır. Ayrıca Müslümanların çoğunlukta olduğu bir ülkede ayrımcılık potansiyeli yaratabileceğinden, çoğunluk yine de din bölümünü boş bırakma konusunda isteksiz davranmaktadır. Dinle ilgili konularda her türlü eleştirel yaklaşımın cezalandırılabilir olabileceğinin örneği Aydın Tatlav davasıdır; uluslararası yargıda görülen bu davada davacı, İslam’ın, sosyal 8 https://www.uscirf.gov/about-uscirf 9 Bkz. Şirin (2014), 59-88. Bu kategorilere ilişkin araştırma sayısı Türkiye’de çok azdır. 91