Toplantı ve Gösteri Hakkı İzleme Raporu
ması, Kötüye Kullanılması, Durdurulması), 25. ve 26. (Düşünce ve Düşünceyi Açıklama ve
Yayma Hürriyeti), 34. (Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkı), maddelerine aykırı
olarak İstanbul (Gezi Parkı) başta olmak üzere değişik kentlerde yer yer gerçekleştirilen makul ölçüyü aşan kolluk müdahalesinin tespitine;”
“İfade açıklaması ve toplanma özgürlüklerinin kullanımını düzenleyen başta 2911 sayılı Yasa olmak üzere mevzuatın, uluslararası ve AB norm ve standartlarına uygun olarak
özgürlükleri öne çıkaran ve insan haklarının öneminden kuvvet alan modern devlet anlayışı
gerekleri ve günümüz modern bilgi çağı toplumunun demokratik talepleri ve beklentilerini
gözetecek tarzda değiştirilmesi,”
Yine 2014/5497 sayılı şikayet üzerine 21.04.2015 tarihli kararında ise 2911 sayılı kanun hakkında
“Kanun, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını tanıyan ve güvence altına alan düzenlemelerden ziyade, bu hakkı sınırlayan hükümlere yer vermektedir. Kanunun özellikle “toplantı ve gösteri yürüyüşü yer ve güzergahı”, “toplantı ve gösteri yürüyüşü zamanı”, “bildirim verilmesi”, “yasak yerler” ve “kanuna aykırılık nedenleri” başlıklı maddelerinde kayıtlı
hükümler göz önünde bulundurulduğunda; Türkiye’de kanuna uygun bir gösteri yürüyüşü
düzenlemek nerede ise mümkün olamayacağı değerlendirilmektedir.”
belirlemesi yaparak şikayet konusu olay hakkında
“…..oturma eylemine polis müdahalesi ve devamında polisin Kampüse girerek öğretim
görevlileri dahil 19 kişiyi yakalaması ve bu kişiler hakkında adli işlem başlatması nedeni ile
söz konusu kişilerin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme, kişi özgürlüğü, kötü muamele
görmeme ve eğitim hakkı ile ifade, bilim ve sanat özgürlüğünün ihlal edildiğine,
-Söz konusu oturma eylemi Kampüsün girişinde barışçı bir şekilde, şiddet içermeksizin
ve kamu düzeni açısından bir sıkıntı oluşturmaksızın devam etmekte iken göstericileri dağıtan sorumlular hakkında gerekli inceleme ve soruşturma yapılması hususunda, ANKARA
VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,”
Yukarıya alıntılanan Ombudsman karar örnekleri hem toplantı ve gösteri özgürlüğü
mevzuatının insan hakları sözleşmeleri ile uyumsuzluğunu hem de uygulamada yaşanan
ihlalleri ortaya koymaktadır. Ombudsmanlığın bu tavsiye kararları ilgili kamu makamları
ile paylaşılmaktadır.
Ekim 2015-Kasım 2016 tarihleri arasını kapsayan izleme döneminde de yasal mevzuattan ve uygulamadan kaynaklı ihlaller yoğun bir biçimde devam etmiştir. Valilikler ve
kaymakamlıklar tarafından 20 il ve 3 ilçede toplantı ve gösteriler için 49 kez genel yasak
kararları alınmıştır. Yasaklama duyurularında “devlet büyüklerinin kente gelecek olması”,
“üniversite kayıtlarının başlaması” ve “G 20 zirvesinin toplanacak olması” gibi gerekçeler
yanında sıkça “alınan duyumlar-istihbaratlar” gerekçesi kullanılmıştır.
AİHM içtihatlarına aykırı biçimde valiliklerce ilan edilen gösteri yerleri dışındaki
toplantı ve gösterilere barışçıl olup olmadığına bakılmaksızın kolluk kuvvetlerince müdahalede bulunulmuştur. Müdahalelerde çoğunlukla biber gazı kullanılmaya devam edilmiştir.
10