sınırlamalar sayılabilir20. Seçilme hakkına yönelik asgari yaş gereksinimi gibi kısıtlamalar da aynı şekilde tarafsız ve makul kriterlere uygun olmalıdır. Makul olmayan veya
ayrımcılık gözeten gereksinimler arasında dil, eğitim, aşırı katı ikamet kriterleri, köken
veya muhalefet grubunda olmak21 nedeniyle adayların kayıtlarını yapmamak veya reddetmek gibi politik ilişkilerden22 kaynaklanan sınırlamalar sayılabilir. Ayrıca, aşağıda belirtildiği üzere, engellilik gerekçesiyle siyasi katılıma yönelik kısıtlamalar Engelli Kişilerin
Haklarına Dair Sözleşme kapsamında ayrımcılık olarak kabul edilmektedir.23
20. Seçme ve seçilme haklarına benzer bir şekilde, kamu hizmetlerine eşit bir şekilde erişim
hakkı, Kişisel ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmenin 2. Maddesi uyarınca açık
bir şekilde ayrımcılık yasağı kapsamı altındadır24. Sözleşme kamu hizmetlerine erişim
için belirli şartların getirilmesine izin vermektedir, ancak atama, terfi, uzaklaştırma ve
görevden alma kriter ve süreçleri şeffaf, tarafsız ve makul olmalıdır.25
21. Bunlar dışında diğer evrensel insan hakları araçları da ilgili benzer hükümler içermektedir. Bunlar: Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi (Md. 8); Her
Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme (Md. 5 (c));
Kadına Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme (Md. 7–8); Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (Md. 15); Engelli Ki��ilerin Haklarına
Dair Sözleşme (Md. 3 (c), 4 (3), 29 ve 33 (3)); Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin
Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme (Md. 41-42); Ulusal ya da Etnik, Dinsel ve Dilsel Azınlıklara Mensup Kişilerin Haklarına Dair Bildiri (Md. 2 (2)); Birleşmiş Milletler Yerli
Halkların Hakları Bildirgesi (Md. 5 ve 18); Durban Bildirgesi ve Eylem Programı (para.
32); Kalkınma Hakkı Bildirgesi (Md. 1 (1), 2 ve 8 (2)); ve Evrensel Olarak Tanınan İnsan
Hakları ve Temel Özgürlüklerin Geliştirilmesi ve Korunmasında Bireylerin, Grupların ve
20. A.g.y., para. 14. Ayrıca bkz. Yevdokimov ve Rezanov - Rusya Federasyonu (CCPR/C/101/D/1410/2005), para.
7.5; CCPR/C/EST/CO/4, para. 33–34; CCPR/C/TKM/CO/2, para. 50–51; CCPR/C/GBR/CO/7, para. 25; ve CCPR/C/
KHM/CO/2, para.26. Ayrıca bkz. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere
yönelik Rehber, para. 42.
21. Sudalenko - Belarus (CCPR/C/100/D/1354/2005), para. 6.6–6.7.
22. İnsan Haklar Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 15. Ayrıca bkz. CCPR/C/TJK/CO/3, para. 54–55 (a).
23. Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme, 2., 5. (2) ve 29. madde: Engelliliğe dayalı ayrımcılık 2. Madde altında
“siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel, kişisel veya başka herhangi bir alanda insan hak ve temel özgürlüklerinin tam
ve diğerleri ile eşit koşullar altında kullanılması veya bunlardan yararlanılması önünde engelliliğe dayalı olarak
gerçekleştirilen her türlü ayrım, dışlama veya kısıtlamayı kapsamaktadır” şeklinde tanımlanmaktadır. “Engelliliğe
dayalı ayrımcılık makul düzenlemelerin gerçekleştirilmemesi dahil her türlü ayrımcılığı kapsar.” Ayrıca bkz. Engelli
Kişilerin Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 6 (2018).
24. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, 25. madde (c). Ayrıca bkz. Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan
Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, 5. madde Ayrıca bkz. Kadına Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan
Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, 7. madde ve Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme, 29. madde.
25. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 23. Ayrıca bkz. Bandaranayake - Sri Lanka (CCPR/
C/93/D/1376/2005), para. 7.1; ve Sudalenko - Belarus, para. 6.4. ayrıca bkz. L.G.
- Kore Cumhuriyeti (CERD/C/86/D/51/2012), para. 7.4, Yabancı İngilizce Öğretmenlerine yönelik zorunlu HIV/AIDS
ve uyuşturucu testi gereksinimi.
10