FARKLI ENGELLILIKLER VE ÇOKLU AYRIMCILIK RISKI ALTINDAKI GRUPLARIN ADALETE ERIŞIMI hastanın durumundan istifade etmesi veya durumu sebebiyle veya duruma rağmen başka bir kişiyle ilişkiye girmiş olması gibi ağırlaştırıcı sebeplerin varlığında dahi üçüncü bir taraf hastayı boşanma davasında temsil edemez. Bu koşullar altında, hastanın zinadan dolayı evliliği bitirme hakkı dahi olmamalı mıdır? Temyiz de dahile uzun süren davalar, demans hastasının davanın sona erdiğini görecek kadar uzun ya da sağlıklı yaşayamayabileceği anlamına da gelebileceğinden, boşanma süresi sorunları daha da karmaşıklaştırmaktadır. Gizli tehlikeleri göstermek için yaşlanan nüfusun büyüklüğü ve dava zenginliği açısından bu sorunun kalbinde yatan hususlara örnekler oluşturan ABD içtihatına baktım. Hayatın bir alanındaki kapasite eksikliğinin –diyelim ki para veya bağımsızlık– hayatın başka bir alanında karar verme hakkını ortadan kaldırmayacağı ve aynı zamanda demans konusunda orta bir yol olarak tam kapasite eksikliğinden ziyade azalan bir kapasiteyi kabul eden kademeli vesayet sistemi için bazı örnekler iyi bir vaka oluşturmaktadır. ABD’de iki eyalet (Alabama ve Massachusetts) ehliyet sahibi olmayan davacıların sorgusuz sualsiz arabulucu aracılığıyla boşanmasına izin vermektedir ve daha önemlisi bu hak Massachusetts’te uzun süredir kabul edilmiş durumdadır. Garrett- Garrett davası 1874’te bu kuralı oluşturmuştur. Campbell-Campbell (5 So 2d 401/402 [Ala 194]) ve Hopson-Hopson [57 So 2d 505 (Ala 1952]). Diğer eyaletler bu hususlarda takdir yetkisi uygulamaya başlamış ve bir kişinin bir alandaki kapasitesizliğinin tüm alanlardaki kapasitesizliğini tespit etmek için kullanılamayacağını kabul etmişlerdir. Bir Illinois davasında –Kutchins evliliği, Snyder-Snyder– “Bir konudaki yetersizlik farklı bir yasal mevzu için uygulanmak zorunda değildir” ve “Benzer davalar için uygulanabilecek belirli tek bir kural yoktur” denerek uygulanmıştır. Başka yerde, mahkemeler bireyin böyle bir karar almak için kapasitesinin olup olmadığının tespitini yargıca bırakmıştır. Northrop-Northrop davasında, Delaware eyaletinden bir yargıç, Hoffman-Hoffman davasında 1992 kararını uygulayarak aile mahkemesinin eşin akli kabiliyetini tespit etme yasal yetkisine sahip olduğuna karar vermiştir. Yargıç 133