İnsan Hakları Derneği verilerine göre, şu anda Türkiye cezaevlerinde 402 ağır hasta
bulunmaktadır. Bu kişilerin bir kısmı gündelik hayatlarını kendi başlarına devam
ettirememektedir. Yine bu verilere göre son 17 yılda hapishanelerde 3.500 hasta mahpus
yaşamını yitirmiştir.
Sözleşme’nin uygulanması için odak kurum olan EYHGM cezaevlerindeki koşulları ve
uygulamaları izlememektedir. Engelli örgütlerinin de engelli mahpusların bulunduğu
cezaevlerinde izleme yapma ya da mahpuslarla görüşme hakları yoktur.
Madde 13’e Öneriler:
-
-
-
-
Engelli Kişi Örgütlerinin (EKÖ), savcılık makamlarına başvurmalarına, engelli kişiler
adına mahkemelerde dava açabilmelerine ve bu kişilerin yargılanmasına müdahale
etmelerine izin verecek yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
Cezaevleri dâhil olmak üzere, engellilerin bulunduğu kapalı kurumlarda izleme yapmak
üzere engelli örgütlerinin de bulunacağı bağımsız bir izleme mekanizması kurulmalıdır.
Mahkemelerde görev yapan tercümanlar ve bilirkişilere engelli hakları eğitimi
verilmelidir.
Bu
eğitimden
geçmeyenler
engellilerle
ilgili
davalarda
görevlendirilmemelidir.
CMK’da değişiklik yapılmalı, avukat tayini yanında tercüman ve ihtiyaç olduğu
durumlarda psikolojik destek uzmanının bulunması zorunlu kılınmalıdır.
İçişleri Bakanlığı ve EYHGM; polisler, jandarmalar, cezaevi personelleri ve özel
güvenlik görevlilerine engelli hakları konusunda hizmet içi eğitim vermelidir. Eğitim
alan personellerin eğitim sonrası uygulamaları izlenmelidir.
Adalet Bakanlığı savcılar ve hâkimler için engelli hakları eğitimleri düzenlemeli ve
eğitim alan savcıların verdikleri kararlar izlenmelidir.
Kamu Denetçiliği Kurumu sadece engelli haklarıyla ilgi çalışmak üzere engelli
ombudsmanı belirlemelidir.
Hukuk fakültelerinde engelli hukuku dersi açılmalıdır. Barolar avukatların staj dersleri
arasına engelli hukuku dersini eklemelidir.
Engellilik ve toplumsal cinsiyet perspektifi, adli hizmetlerin planlanmasının ve
sunumunun ana kriterlerden olmalıdır.
Adli yardım mekanizmalarında dezavantajlı gruplar için olumlu kriterler
tanımlanmalıdır.
Kendi kendine bakamayan tutuklu ve hükümlüler için alternatif yöntemler düşünülmeli
ve tahliye uygulamalarını hızlı bir şekilde işleme koymak için yöntemler
geliştirilmelidir.
Madde 29: Siyasi ve Kamu Hayatına Katılma
2010 yılında yapılan çalışmadan elde edilen son verilere göre; engelli bireyler, Türkiye'deki
nüfusun yaklaşık %6,9'unu oluşturmaktadır. Devletin hareket kabiliyeti kısıtlı, görme, işitme
16