BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ rine güncel nüfus bilgilerine göre düzenlenmiş yeni bir diploma verilmesi talebinin reddine ilişkin yapılan başvuruda KDK ret kararı vermiştir.37 Kararda 1998 tarihli Sheffield ve Horsham/Birleşik Krallık kararına atıf yapılmışsa da konuyla ilgili çok daha yakın tarihli ve doğrudan ilgili olan Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 2010 tarihli CM/ Rec(2010)5 sayılı Tavsiye kararı’nın 21. paragrafına göre, “Üye Devletler, özellikle resmi belgelerdeki isim ve cinsiyet değişikliğini hızlı, şeffaf ve erişilebilir bir şekilde mümkün kılarak, bir kişinin cinsiyetinin yeniden atanmasının yaşamın her alanında tam olarak yasal olarak tanınmasını garanti etmek için uygun önlemleri almalıdır; Üye Devletler, uygun olduğu hallerde, eğitim veya çalışma sertifikaları gibi kilit belgelerle ilgili olarak devlet dışı aktörler tarafından ilgili tanınma ve değişiklikleri de sağlamalıdır.” Benzer şekilde Cinsel Kimlik ve İnsan Hakları başlıklı 2009 tarihli Konsey raporunda da diplomadaki isim değişikliği konusunun istihdam bakımından önemi vurgulanmıştır.38 Kişinin cinsel kimliğine ilişkin veriler ayrımcılığa yol açabilecek veriler olması nedeniyle ibraz edilmesi zorunlu olan resmi belgelerde bu tür verilerin bulunması pek çok hak ve özgürlükten yararlanmada (özel hayatın korunması, çalışma hakkı vb) ayrımcılığa uğramasına yol açabilecektir. Zira daha sonraki tarihlerde çeşitli idare mahkemelerinin bu yöndeki işlemleri ve düzenlemeleri iptal ettiği anlaşılmaktadır.39 İstanbul’da Onur Yürüyüşü yapılmasına yönelik bildirimin uygun bulunmadığına yönelik valilik bildirimi nedeniyle yapılan başvuruda konu tamamen toplantının yeri/ güzergahı üzerinden incelenerek ayrımcılık değerlendirmesi hiç yapılmamıştır.40 Oysa, sistematik olarak ayrımcılığa maruz kalan bir grubun ayrımcılık iddiasını içeren bir başvurusu olduğu dikkate alınarak, benzer güzergahlarda/yerlerde gösteri yapılıp yapılmadığına bağlı olarak ayrımcı bir uygulama olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Sayıları az olmakla birlikte cinsiyet temelli ayrımcılık iddiaları söz konusu olduğunda Kurumun kararlarının uluslararası ayrımcılık tanımı ve standartlarından uzaklaştığı açıkça görülmektedir. Başvuru sayısının azlığının önemli bir nedeni de bu tür kararların varlığı olabilecektir. 37 Başvuru no. 2016/278, 24.8.2016. 38 CommDH/IssuePaper(2009)2, https://rm.coe.int/16806da64d 39 Örneğin Aksaray İdare mahkemesi’nin bu yolda verdiği bir karar haberlere konu olmuşsa da kararın kendisine ulaşılamamıştır. (https://www.evrensel.net/haber/333771/rektorlugun-kararina-idare-mahkemesinden-iptal) Ege Üniversitesinin benzer düzenlemesinin iptaliyle ilgili olarak da bir haber basına yansımıştır: https://odatv4.com/turkiyede-translarin-diplomasinda-kritik-degisiklik-27061824.html 40 Başvuru no. 2018/8707, 3.1.2019. 72