Dezavantajlı gruplar elbette bunlarla sınırlı değildir. Türkçe veya okuma-yazma bilmeyenler gibi grupların dışında, ilgili bölgenin koşullarına bağlı olarak farklı türde kişiler dezavantajlı durumda olabileceği gibi dezavantaj düzeyleri de farklılaşabilecektir. Bu nedenle gözlemcilerin gözlem yaptıkları ortamın koşullarını her defasında gözetmesi gerekir. 3.Azınlıkların Katılımı Farklı ulusal, etnik, dini, kültürel veya dilden azınlık nüfusunun olduğu ülkelerde, seçim sürecinin değerlendirmesinde, bu grupların seçim sürecinde etkin şekilde yer almaları için sağlanan hak ve fırsatlar ele alınır. Burada, kadınların seçim sürecine katılımının değerlendirmesinde kullanılanlara benzer yöntemler uygulanır. Özellikle, azınlık gruplarından tüm yeterlilik sahibi yurttaşların seçmen olarak kaydolma ve azınlık mensubu olan veya azınlık siyasi partilerini temsilen aday olanların, aday olma haklarından ne ölçüde yararlandıklarına bakılacaktır. Değerlendirme, seçim sisteminin etkisini ve örneğin, seçim sınırlarının bozulması veya azınlık gruplarının katılımına karşı ayrımcılık yapan koltuk ve/veya oy tahsisi olup olmadığını ele alır. Bazı ülkelerde, azınlıklara karşı ayrımcılık yapılmakta ve azınlık mensupları dışlanmakta, yurttaşlık belgelerinin eksikliği ve seçmen kayıtlarındaki düşük oranlar ve yüksek oranda eğitim (okuma-yazma) eksikliği gibi belli problemler ortaya çıkmaktadır. Azınlıkların katılım oranlarını arttırmak için özel önlemler alınması gerekir. Bazı ülkelerde, kendi kültür ve dillerini kullanma hakkı gibi, azınlık gruplarının haklarını tanıyan yasalar vardır. Seçmen eğitimi ve oy pusulaları gibi seçim materyallerini azınlık dillerinde hazırlamayı amaç edinmektedirler. Gözlem Sırasında Dikkat Edilecekler: • • • • • 14 Untitled-1.indd 14 Seçmen kayıtlarına azınlık mensuplarının etkin erişimleri var mı? Kayıt olmalarının engellendiği veya tehdit ve korkuyla sindirildikleri durumlar var mı? Aday belirleme süreçlerinde azınlık mensuplarının ne kadar katılımı sağlanmaktadır? Türkçe dışında ülkede konuşulan azınlık dillerinde propaganda ne kadar yapılabilmektedir? (Çoğulculuk bakımından önemli bir göstergedir.) Seçim öncesinde etnik veya dini nedenlere dayanarak adaylara ayrımcı söylemler veya şiddet içeren eylemlerle saldırılar gerçekleşti mi? Seçim günü oy kullanırken Türkçe bilmeyen kişiler ne tür bir muameleyle karşılaşmakta ve nasıl oy kullanmaktadırlar? Bağımsız Seçim İzleme Platformu Bağımsız Seçim Gözlemciliği Rehberi 06.05.2015 17:35