*5275 sayılı Kanun Madde 6/f: f) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yaşam hakları ile
beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alınması zorunludur.
Cezaevlerinde makul düzenlemenin yapılmaması, engellilerin yaşamlarını sürdürmek için
ihtiyaç duydukları araç, gereçlerin sağlanmaması ve diğer mahkumların sahip oldukları
haklardan eşit olarak yararlanamamaları(örneğin telefonla konuşma hakkı ,ödüllendirmelerden
yararlanma, eğitim hakkı vb.) hak ihlallerinin oluşmasına sebebiyet vermektedir.
Aynı kanunun cezaevi kuralları ile ilgili olarak “Hükümlüler İle Yakınları ve İlgililerin
Bilgilendirilmesi “ başlıklı 22. Maddesi’nde hükümlü olan engellilere bilgilendirme
yapılmasına ilişkin hüküm bulunmaktadır.
(1) Hükümlülere, kuruma alındıklarında uygulanacak iyileştirme çalışmaları, disiplin suçları
ve cezaları, bilgi edinme ve şikâyet yolları, hak ve sorumlulukları gibi konular ile kurumdaki
yaşam biçimine uyum sağlamaları için gereken bilgiler, kurum yöneticileri tarafından sözlü
olarak anlatılır ve yazılı olarak tebliğ olunur. İnfaz sonrası koruma ve yardım konusunda ayrıca
bilgi verilir. Türkçe bilmeyen yabancı uyruklu hükümlülere kendi dilinde, mümkün olmadığında
İngilizce, Fransızca veya Almanca olarak bildirilir. Duyma ve konuşma engellilere işaret
diliyle anlatılır. Görme engellilere ise kendi alfabeleri ile yazılmış kitapçık verilir.
Ancak fiili durumda bu bilgilendirmeyi yapacak personel eksikliği vb. nedenlerle bilgilendirme
yapılamaması gibi durumlarla karşılaşılmaktadır.
Fiziksel koşulların erişilebilirliğinin yanı sıra hukuk sistemi içinde kullanılan bilgi
teknolojilerinin erişilebilirliği de bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. UYAP ve
BELGENET sistemlerinin özellikle görme engelliler için altyapı eksikleri bulunmaktadır
Erişilebilirlik kriterine ilişkin hak ihlalleri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına da şu
şekilde yansımıştır:
ADALETE ERİŞİM İLE İLGİLİ AİHM KARARLARI
Mahkemenin Tutukluluk Koşullarına İlişkin Kararları
Price/Birleşik Krallık 10 Temmuz 2001
İki kolu ve iki bacağından engelli bir talidomit mağduru olan ve aynı zamanda böbrek
sorunlarından muzdarip olan başvuran, hukuk yargılamaları esnasında mahkemeye saygısızlık
nedeniyle cezaevine konmuştur. Başvuran, yatağın engelli kişiler için özel adapte edilmemiş
olmasından ötürü, tekerlekli sandalyesinde uyumak zorunda kaldığı ve soğuktan şikâyetçi
olduğu nezarethanede bir gece boyunca tutulmuştur. Ardından başvuran, tuvaleti kullanmak
için erkek cezaevi infaz koruma memurlarının yardımına muhtaç olduğu normal bir cezaevinde
iki gün
geçirmiştir.
Mahkeme, Sözleşme’nin 3. maddesinin(insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı) ihlal
edildiğine karar vermiştir. Mahkeme özellikle, ağır engelli bir kişinin tehlikeli bir biçimde
68