- 37 -
CDL-AD(2019)017rev
ülkelerin bir ulusal azınlığa mensup herkesin diğer haklarının yanı sıra barışçıl toplanma
hakkına saygı göstermesini sağlayacaklarını belirtir. Bir ülkedeki bir azınlık grubunun
tanınmasını amaçlayan veya özerklik talep eden veya bir ülkenin topraklarının bir kısmının
ayrılmasını ve/veya temel anayasa değişiklikleri yapılmasını talep eden toplantılar, bu amaçlar
doğrultusunda şiddete fiilen teşvik etmedikleri sürece kendiliklerinden ülkenin toprak
bütünlüğüne ve ulusal güvenliğine tehdit oluşturmazlar.201 Bununla birlikte, ulusal, etnik, dini
veya dilsel azınlıkların barışçıl toplanma özgürlüğü haklarının kullanımını kolaylaştırma görevi,
yerel yargı alanındaki ana dili akıcı bir şekilde konuşamayan çok sayıda insanın bulunduğu
bölgelerde çok dilli belgeler kullanılması gibi bazı ek tedbirler gerektirebilir.202
109. Vatandaş olmayanlar. Uluslararası insan hakları hukuku, toplanma özgürlüğü hakkının
teminat altına alınmasını vatandaşlıkla ilişkilendirmez. Bu nedenle, ilgili mevzuatın sadece
vatandaşlara barışçıl toplanma özgürlüğü sağlaması değil, aynı zamanda vatansız kişiler,
mülteciler, yabancı uyruklular, sığınmacılar ve göçmenler için de aynı hakkı öngörmesi
esastır.203
110. Kolluk kuvvetleri ve devlet görevlileri. Kısıtlamaların nedenleri doğrudan
görevleriyle bağlantılı olmadıkça mevzuat, (polis ve silahlı kuvvetler dahil) kolluk kuvvetlerinin
veya devlet görevlilerinin barışçıl toplanma özgürlüğünü sınırlamamalıdır. Bu tür durumlarda,
kısıtlamalar, yalnızca mesleki görevlerini uygun şekilde yerine getirmeleri için gerekli
görüldüğü ölçüde uygulanmalıdır.204 AİHS, "silahlı kuvvetler, polis veya Devlet idaresinde
görevli kişiler tarafından toplanma ve örgütlenme özgürlüğü haklarının kullanımına yönelik
yasal sınırlamalara" izin vermektedir.205 Bu tür bir kısıtlama, ilgili hizmetlerdeki kişilerin
sorumluluklarının uygun şekilde yerine getirilmesini ve halkın onların tarafsızlıklarına güven
duyması ihtiyacının sürdürülmesini sağlamak üzere tasarlanmalıdır.206 Ancak bu tür bir
tarafsızlık, fikir sahibi olma ve fikirleri ifade etme özgürlüğünü gereksiz yere kısıtlayacak şekilde
yorumlanmamalıdır.
İspanya, Silahlı Kuvvetler Mensuplarının Hakları ve Görevlerine Dair Teşkilat Kanunu,
9/2011, Madde 13
“Silahlı kuvvetler, toplanma hakkını düzenleyen […] Teşkilat Kanununda belirtilen toplanma
hakkını kullanabilir, ancak siyasi veya sendikal niteliğe sahip toplantılar veya gösteriler
düzenleyemez veya bunlara aktif olarak katılamaz. […]
Askeri birliklerde düzenlenen toplantıların, birlik yöneticileri tarafından önceden ve açık bir şekilde
yetkilendirilmesi gerekir. Birlik yöneticisi, disiplini ve görevin gerekliliklerini en iyi nasıl
koruyacağına ilişkin değerlendirmesine dayanarak toplantıları yasaklayabilir."
Ayrıca bkz. Stankov ve Birleşik Makedonya Örgütü Ilinden / Bulgaristan(2001), a.g.e., not 16, paragraf 97-103 ile Singartiyski ve
Diğerleri / Bulgaristan, Başvuru No. 48284/07, 18 Ekim 2011, paragraf 46-47.
202 BM Özel Raportörü Raporu (2014), A/HRC/26/29, a.g.e., not 138, paragraf 18 ve 34. Ayrıca bkz. Ulusal veya Etnik, Dini ve Dilsel
Azınlıklara Mensup Kişilerin Haklarına İlişkin BM Bildirgesi, A/RES/47/135, 18 Aralık 1992, Madde 1 ve 4.
203 Bkz. Cisse / Fransa, Başvuru No. 51346/99, 9 Nisan 2002.
204 Bkz. kıyasen, Matelly / Fransa , Başvuru No. 10609/10, 2 Ekim 2014.
205 Madde 11(2), AİHS. Örneğin, bkz. Demir ve Baykara / Türkiye, Başvuru No. 34503/97, 12 Kasım 2008, paragraf 109: “Sözleşme, bir
Akit Devletin kamu yetkisinin sahibi olarak fonksiyonları ile işveren olarak sorumlulukları arasında hiçbir ayrım yapmamaktadır.
Madde 11 bu kurala bir istisna değildir. Tam tersine, bu hükmün nihai olarak 2. paragrafında, Devletin silahlı kuvvetler, polis veya
idari kurum mensupları söz konusu olduğunda muhtemel “yasal kısıtlamaların” uygulanmasına tabi olarak, toplanma ve örgütlenme
özgürlüğüne saygı göstermekle yükümlü olduğu açıkça belirtilmektedir. Dolayısıyla Madde 11, "işveren olarak Devlet" açısından
bağlayıcıdır. Bu kapsamda işverenin çalışanlarıyla ilişkileri kamu hukuku veya özel hukuk çerçevesinde yönetilir..." Ayrıca bkz. Enerji
Yapı-Yol Sen / Türkiye, Başvuru No. 68959/01, 21 Nisan 2009 (yalnızca Fransızca). Ayrıca bkz. Bakanlar Komitesi'nin CM/Rec (2010)
4 sayılı Tavsiye Kararı ve “İnsan Hakları ve Silahlı Kuvvetler Mensupları” hakkında açıklayıcı not, paragraf 53-57. AGİT/DKİHB ve
Silahlı Kuvvetlerin Demokratik Denetimi Merkezi - Cenevre (DCAF), Silahlı Kuvvetler Personelinin İnsan Hakları ve Temel
Özgürlükleri (DKİHB, Varşova, 2008), sayfa 22-23 ve Bölüm 8; AGİT, Demokratik Kolluk Uygulamaları Kılavuzu, Mayıs 2008, paragraf
9 ve 12.
206 Bkz. Ahmed ve Diğerleri / Birleşik Krallık, Başvuru No. 22954/93, 2 Eylül 1998; Rekvényi / Macaristan, Başvuru No. 25390/94, 20
Mayıs 1999. San Diego Şehri, Cal. / Roe, 543 US 77 (2004) (Bir polis memurunun ifade özgürlüğü haklarının, görevlerini etkili bir
şekilde yerine getirme kabiliyetine aykırı faaliyetleri kapsamadığını belirtir); Pickering / Bd. of Ed. Twp. High Sch. Dist. 205, 391 US
563 (1968) (Bir okul bölgesinin, bir öğretmeni, herkesçe bilinen ve kamuoyunu ilgilendiren konuları aktardığı mektubunu bir
gazetenin yazı işleri müdürüne gönderdiği için işten çıkaramayacağına hükmedilmiştir).
201