Uluslararası Ayrımcılık Konferansı
lara karşı çıktı, savunma yaptı, ama birçoğunda bunu dahi yapmadı.
Bu eğilimi özellikle son birkaç senede görmek mümkün. Maalesef ergen psikolojisi olarak nitelendirece��im bu tutumun Türkiye’nin içine
düştüğü içler acısı duruma katkı sağladığını düşünüyorum. Bunu riskler ve talihsizlikler bağlamında dile getirebiliriz.
Bir nokta daha vardır: Avrupa Konseyi, Venedik Komisyonu bu
alanların dışında da AGİT gibi bazı uluslararası organizasyonlarla birlikte çalışıyor. Komisyon, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’na (AGİT)
üye olan Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan gibi ülkelerle de iletişim içerisindedir. AGİT bünyesindeki Demokratik Kurumlar
ve İnsan Hakları Ofisi’nin (OSCE/ODIHR) talebi üzerine Venedik Komisyonu o ülkelerde inceleme yapabiliyor ve raporlar hazırlayabiliyor.
Bu sayede demokrasi, insan hakları, eşitlik ve ayrımcılığın ortadan kaldırılması yönündeki Avrupa standartlarının o ülke pratiğine aktarılması
da mümkün hale geliyor.
Az önce değerli meslektaşım ve kürsüdaşım Tolga Şirin, ayrımcılık
konusunda AİHM içtihatlarının çok olgunlaşmadığını ve yerleşmediğini, bunların sınırlı sayıda olduğunu söyledi. Bunu Venedik Komisyonu
açısından da söyleyebiliriz. Çünkü Venedik Komisyonu ile AİHM arasında ciddi bir etkileşim ve paralellik bulunmaktadır. İkisi de Avrupa
Konseyi organı; biri bağlayıcı yargısal kararlar alan, öteki ise danışma
mahiyetinde raporlamalar yapan bir organ. Venedik Komisyonu kendi
raporlamalarını yaparken temel hak ve özgürlüklere, çoğulculuğa, çeşitliliğe ilişkin değerlendirmelerinde AİHM içtihatlarını kullanır. Ama
AİHM de ülkeler ile ilgili değerlendirmeler yaparken Venedik Komisyonu raporlarını alır, değerlendirir. Bunun da ötesinde AİHM bakmakta
olduğu önemli bir davada nasıl bir yol izleyeceği hususunda, Venedik
Komisyonu’ndan bazen amicus curiae brief, yani bir nevi hukuki görüş
alır. Bu görüşü veren heyetlerin bir parçası oldum, oldukça önemli bir
görev. Venedik Komisyonu, AİHM’den “Çok teşekkür ederiz, yolumuzu
aydınlattınız şimdi karar vermemiz çok daha kolaylaştı” şeklinde tepki
alınca hukuki ve mesleki açıdan önemli bir tatmin sağlar.
Ayrımcılık konusunda Venedik Komisyonu’nun iki tarz yaklaşımı
vardır. Bunlardan birincisi uluslararası azınlıklar ile ilgili. Uluslararası azınlıklar ile ilgili uluslararası sözleşmeler olduğu için Venedik Ko210