Lionel Blackman Duruşma başlamadan önce nasıl hazırlık yapılır? Soru: Bir dakika! Hangi davayı izleyeceğime nasıl karar vereceğim? Cevap: Çok doğru söylüyorsunuz! Dikkat ettiğinize sevindik. Aslında sizin gibi dava izleyenlerin sayısı şu anda çok fazla değil. O halde, raporunuzun en faydalı olacağı davaları izlemelisiniz. Kısıtlı insan kaynaklarının en iyi şekilde kullanılmasını gözetmeliyiz! Şu soruyla başlayalım: ilk başta izlemeyi düşündüğünüz dava zaten başka insanlar tarafından izleniyorsa belki değerli vaktinizi başka bir davaya yöneltmek isteyebilirsiniz. Öte yandan, ilk aklınıza gelen davadaki ‘gözlemciler’ belki de sadece sanıkla dayanışma amaçlı duruşmalara katılıyorlardır. Sizin kendi rolünüzü bundan daha farklı görmenizi umuyoruz. Elinizdeki kılavuz, nesnel davranacak gözlemcilere yönelik olarak hazırlanmıştır. Bu durumda iki dakikamızı ayıralım ve sizin için geçerli olan kuralları açıkça ortaya koyalım! “Yargılamada gözlemcilerin rolü kendi gözleriyle gördüğü ve kendi kulaklarıyla duyduğu duruşma süreçlerini elinden geldiğince doğru bir şekilde kayda geçmektir. Duruşma sırasında gözlemci iddia veya savunma makamının tarafını tutmamalıdır. Yargılamanın adil olan ve adil olmayan yönlerini birlikte raporlamalıdır.» Temel kuralımızı çok basitçe şöyle ifade edebiliriz: “Nesnel olun!” Şimdi hazır mıyız? Nerede kalmıştık? Evet, hangi davayı seçeceğiz? İzlemeyi düşündüğünüz duruşmada başka ‘gözlemciler’ varsa ancak bunların protesto veya dayanışma amaçlı katıldıklarını düşünüyorsanız, belki bu duruşmayı izlemelisiniz. Böyle bir duruşmada sizin gibi nesnel davranacak birisine ihtiyaç olabilir. Bize göre, nesnel raporlar uzun vadede sanığın destekçilerinin görüşlerinden daha etkili olacaktır. Bununla birlikte, sanığa veya mağdura karşı sempati de duyuyor olabilirsiniz. (Örneğin, bir polis memuru birini istismar ettiği için yargılanıyorsa.) Ancak bu hisleriniz sizin yargılamayı nesnel bir şekilde izlemenize engel değildir. Elinizdeki kılavuzun size bunu başarmanızda yardımcı olmasını umuyoruz. Pek çok dava gözlemcisi değerli vaktini geniş etkileri olan davaları izlemek için harcar. Siyasi davalar buna örnek gösterilebilir. Bu tür davalar söz konusu olduğunda raporunuz sıradan davalar için yazılan raporlara kıyasla çok daha geniş çevrelerce okunabilir. Yine de, sıradan davaları da izlemeyi düşünün. Sıradan davalarla ilgili yazdığınız raporlar ‘siyasi davaların’ daha farklı görüldüğü gerçeğini su yüzüne çıkarabilir. Ayrıca, sıradan davalarla ilgili rapor yazmak yargı sisteminde veya bazı unsurlarında sistemsel sorunlar olduğunu göz önüne sermede yardımcı olabilir. Hangi davayı izleyeceğinize siz kendiniz karar verebilirsiniz. Ancak seçtiğiniz davayı başka insanlarla da tartışın. İnsan hakları alanında çalışan sivil toplum örgütlerinden uygun bir dava seçme konusunda öneri ve destek almak işinize yarabilir. Danıştığınız STÖ’nün hali hazırda birtakım izleme çalışmaları olabilir ve siz de onların programına katkıda bulunarak yardımcı olabilirsiniz. 8 İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 8 27.05.2017 17:34