Lionel Blackman bu kılavuzda adil yargılama ile ilgili verilen bütün kurallara uyulmasını sağlamak için elinden geleni yapıp yapmadığına bakmak gerekir. Ancak yetkinlik aynı zamanda avukatın savunmayı yeterli şekilde hazırlayıp hazırlamadığını, tanıkları uygun şekilde sorgulayıp sorgulamadığını anlamayı gerektirir. Bu sizden çok şey beklemek demek. Şu kadarını söyleyebiliriz, eğer bir avukatın performansıyla ilgili şüpheniz varsa konuyu deneyimli bir ceza avukatıyla konuşun ve gözlemci notlarınızı yanınızda bulundurun. Soru: Sanığın en iyi avukatı tutma hakkı var mı? Cevap: Eğer parası varsa bunu yapabilir. Biz en ünlü avukatları tutmaya yetecek maddi durumu olmayan sanıkların durumuna bakalım. Devlet ve avukat örgütleri işbirliği yaparak yoksullar için ücretsiz temsil veya adli yardım sistemi tesis etmelidir. Sistemden sisteme farklılıklar vardır. Bazılarında sanıkların bir dizi adli yardım avukatı arasından seçim yapmalarına izin verilir. Başka sistemlerde avukatı mahkeme tayin eder. Türkiye’de adli yardım, mali gücü yetersiz olan kişilerin harç ve masraflardan muaf tutulması ile kendilerine baro tarafından ücretsiz avukat görevlendirilmesini kapsamaktadır. Adli yardımdan yargılamanın yapıldığı ya da yapılacağı mahkemeye başvuru yapmak kaydıyla faydalanılabilmektedir. Mahkeme adli yardım koşullarının oluşup oluşmadığını değerlendirerek karara bağlamaktadır. Hangi sistem geçerli olursa olsun, avukatlar sanığın itham edildiği suçlara karşı onu savunmada yetkin olmalıdır. 11. Mahkemede savunmaya tanıklara soru sorma ve delil sunma izni verilmelidir. Bu kural ceza davalarının ana damarını oluşturur. Hâkimler sorgulamaları haksız bir şekilde kısıtlamamalıdır. ‘Haksız yere’ ifadesi yine bahsettiğimiz elastik ifadelerden biri. Aynı soruyu tekrar tekrar soran bir avukatı hâkim durdurabilir. Ancak tecavüz iddiasıyla açılan bir davada mağduru çapraz sorgulamak için sadece 20 dakikasının olduğunu söylemek haksızlıktır. Bu nedenle, burada da neler olup bittiğine dair iyi not tutmalısınız. Bir sorgulamayla ilgili getirilen kısıtlamanın adil olup olmadığından emin olmak için ilgili tüm delilleri tam olarak anlamanız gerekir. Unutmayın, hâkim ve avukatlar davanın ayrıntılarını sizden daha iyi biliyor olacaklar. Bu kuralın ikinci bölümü mahkemenin bir sanığa duruşmaya tanık çağırma konusunda verdiği destekle ilgili. Savunma önemli bir tanık bulmuş olabilir ancak tanığı mahkemede ifade verme konusunda ikna edemiyordur. Mahkeme gerekirse tanığın ifade vermesi için onu celp etmelidir. Bu kural savunmanın hazırlık yapması için yeterli süre verilmesi kuralıyla kesişebilir. Savunma 26 İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 26 27.05.2017 17:34