Lionel Blackman rak bilinir. Hatırlarsanız daha önce sanığın suçlu olduğuna dair hâkimi büyük oranda etkileyecek delil sunma sorumluluğunun savcıya ait olduğunu söyledik. O halde, iddiayı ispat etme sorumluluğu savcıya aitse (burada ispat yükünün iddia makamında olduğunu söyleyebiliriz) sanığın bir şey söylemesine veya ispat etmesine gerek yoktur. Ancak gerçeklik pek çok durumda teoriden farklıdır. Eğer savcının iddiaları kuvvetliyse sanık savunma yapmadığı taktirde suçlu bulunma riskini taşır. Savunma için çoğu zaman sanık en önemli tanıktır. Bu nedenle, savcının iddialarını çürütmek istiyorsa delil sunması gerekebilir. Fakat hiçbir durumda hâkimin sanığa baskı yaparak veya emir vererek yargılamada delil sunmasına izin verilmez. Burada biz duruşmaya odaklanıyoruz. Fakat bu kural ön soruşturma evresi açısından da önemlidir. Şüpheli gözaltına alındıktan sonra (bir kişi hakkında henüz iddianame hazırlanmamışsa o kişi sanık değil şüpheli olarak tanımlanır), sorulan soruları cevaplamaya zorlanmamalıdır. Siz soruşturma evresini izlemeyeceksiniz. Dolayısıyla, o tarihte ne olduğuyla ilgili elinizdeki tek bilgi mahkemede sunulan delillerden, savunma ve sanıkla yapılan görüşmelerden elde edilecektir. Elbette, sanığın itirafta bulunması için işkence görmesi bu kuralın ihlali anlamına gelir. Sanık işkence iddiasında bulunuyorsa, sanığa işkence yapılmadığı yolunda hâkimi ikna etme sorumluluğu savcıya aittir. Soru: Ama sanık delil sunmazsa suçlu olduğunu kabul etmiş olur, öyle değil mi? Cevap: Böyle düşünmek cazip gelebilir. Fakat böyle düşündüğünüzde iddiaları ispat etme sorumluluğunun savcıya ait olduğu ilkesini göz ardı etmiş olursunuz. 14. Sanık hakkındaki iddiaların açıkça suç olarak tanımlanması gerekir. Hukukçular bu kuralı iddiaların ‘hukuki kesinliğe’ sahip olması kuralı olarak açıklarlar. Buna göre, savcılık hiç kimsenin ülke kanunları kapsamında suç olduğunu bilemeyeceği bir iddia uyduramaz. Türkiye’de suçlar temel olarak Türk Ceza Kanunu’nda yer almaktadır. Suç sayılan fiilleri düzenleyen çok sayıda özel kanun da mevcuttur. Bazen savcılar bir fiille ilgili sanki suç işlenmiş gibi iddiada bulunabilirler ancak aslında bu fiil bir suç olmayabilir. Soru: Ben avukat değilim. Bu kurala uyulup uyulmadığını nereden bilebilirim? Cevap: Öncelikle, iddianamenin bir nüshasını almalısınız. Sonra, eğer bu kurala uyulmadığını düşünmeniz için nedenler varsa raporunuzun ilgili bölümünü yazmadan önce lütfen deneyimli bir ceza avukatının görüşünü alın. Türkiye hukuk sisteminde ifadeler alınıp, tanıklar dinlenip, keşif, bilirkişi raporu gibi deliller incelendikten sonra savcı mütalaa verir. Bu mütalaadan sonra sanığın kendisini savunmak için son kez söz alması ya da sanık avukatının son savunma için süre talep edebilmesi mümkündür. Bu hakların kullandırılıp 28 İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 28 27.05.2017 17:34