Lionel Blackman -DDava: Hakkına tecavüz edildiği ileri sürülen kişinin (davacının), mahkemeye başvurarak hakkının mahkeme eliyle (hukuksal) korunmasını istemesidir; böylece, hak mahkeme (diğer deyişle, devlet) eliyle korunmuş olur. Dava Hakkı: Herkesin meşru vasıta ve yollardan yararlanarak mahkeme önünde davacı veya davalı olarak bulunabilmesi hakkı. Davacı: Dava açan kimse; devletten hukuki himaye isteyen kişi; kamu davasında (ceza davaları dahil olmak üzere) davacı (kural olarak) savcıdır. Delil: Uyuşmazlığa neden olan fiili veya hukuki olgunun, olduğuna veya olmadığına yargıcı inandırmak için yargılama hukukunun gösterilmesine izin verdiği ispat araçları; örneğin, Senet, ikrar, yemin, kesin hüküm, tanık (şahit) bilirkişi, keşif, özel hüküm sebepleri. Direkt Sorgulama: (Doğrudan Soru Yöneltme) Cumhuriyet Savcısı, müdafi veya vekili sıfatıyla duruşmaya katılan avukat; sanığa, katılana, tanıklara, bilirkişilere ve duruşmaya çağrılmış diğer kişilere, duruşma disiplinine uygun olarak, doğrudan soru yöneltebilir. Yöneltilen soruya itiraz edilirse, mahkeme başkanı karar verir. Gerektiğinde ilgililer yeniden soru sorabilir (CMK 201/1). Doğrudan Sorgulama: Mahkeme başkanı veya hâkimi, tanığa dinlenmeden önce olayla ilgili bilgi verir, varsa sanık gösterilir ve bildiklerini anlatması söylenir. Tanıklık yapanın sözü hiç kesilmez, dinlenir; tanığın sözü kesilirse, kanun yoluna başvurma sebebi olabilir (CMK 59/1). Duruşma: Oturum; celse; cilse; murafaa; oturumda (celsede) yapılan soruşturma işlemi; oturumlar kural olarak mahkeme önünde olur. -GGerekçeli Karar: Mahkemenin son duruşmada verdiği özet kararın genişletilerek ve gerekçeler eklenerek yazılmasıdır. -HHâkim: Yargıç. Uyuşmazlıkların çözümü için görevlendirilmiş kişi; devlet tarafından atanan bağımsızlıkları ve teminatları Anayasa tarafından garanti edilen kimse. Hukuki Sorumluluk: Ceza ve disiplin sorumluluğu dışında kalan özel hukuktan doğan sorumluluk; hukuki sorumluluk, kural olarak ödenceyi (tazminatı) gerektirir, örneğin, haksız fiil failinin tazminat sorumluluğu. 90 İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 90 27.05.2017 17:34