ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ
ların iletişim yetenekleri tamamıyla ellerinden alınır. Göz yaşartıcı gaz
kullanımı ise kişinin dudak okumasını, işaret dilini görmesini engeller.
Yalnızca ulusal düzeyde değil Avrupa düzeyinde de hukukçulara ve yargıçlara engelli bireylerin adalete erişim hakları konusunda daha fazla
eğitim verilmesi (örneğin ERA eğitimi: https://www.era.int) ve SMS hizmetleri ve iletişime destek için teknolojilerin kullanılması gibi önlemler
alınarak özellikle işitme engellilerin adalete erişimleri güçlendirilebilir.
Uyumlaştırma ve Adli Yardımda Hükümlerin Eksikliği
Makul bir uyumlaştırma ile derhal ve sınırsız olan usule dayalı uyumlaştırma arasındaki farkın kişiye hatırlatılması önemlidir. Devletler, erişilebilirliği, usule dayalı uyumlaştırma ve makul uyumlaştırmanın yanı
sıra diğer destek türleriyle de sağlamalıdır. Böylece engelli kişiler adalet
sistemine tam erişime sahip olabilir.
Genellikle adli yardım, işaret dili tercümanlığını gerekli görmez
veya bunu kapsamaz. Başka bir deyişle masraflarının kişinin kendisi tarafından karşılanması beklenir.
Yasa işaret dili biçiminde usule dayalı bir uyumlaştırma sağlasa bile,
çoğu durumda adli ve idari işlemlerde işitme engelli kişiler için eğitimli
işaret dili tercümanlarının yetersizliği söz konusudur. Bu durum farklı
dillerin ve lehçelerin konuşulduğu ülkelerde daha da problemlidir. Eğitimli ve profesyonel işaret dili tercümanları, doğru yasal yorumlama
için çok önemlidir.
İşitme engelli ve işitme güçlüğü çeken kişilerin ifadelerine hâlâ bazı
durumlarda yeterince ağırlık verilmemektedir. İşitme engelli ve işitme
güçlüğü çeken kişiler de dahil olmak üzere, hâlâ tüm engelliler konusunda basmakalıp ve yanlış kavramalar mevcuttur. Engelli kişilerin adalet sisteminin dolaylı katılımcıları, yani avukatlar, adliye çalışanları ve
emniyet görevlileri gibi bir parçası olabilmeleri için güçlendirilmelerini
sağlayacak politikalar ve makul düzenlemeler mevcut değildir.
Bazı ülkelerdeki yönetmeliklerin işitme engelli ve işitme güçlüğü
çeken kişilerin jüri görevine katılmasının engellemesi ve kişisel asistanların ve tercümanların usule ilişkin uyumlaştırma teşkil etmemesi (Büyük Britanya) bu durumun örneklerindendir. Birleşmiş Milletler Engelli
Hakları Komitesi, devletin işitme engelli veya işitme güçlüğü çeken kişi126