FARKLI ENGELLILIKLER VE ÇOKLU AYRIMCILIK RISKI ALTINDAKI GRUPLARIN ADALETE ERIŞIMI
lerin jüri üyesi olarak yargı sistemine katılması için makul bir uyumlaştırma sağlamaması konusunda çeşitli bireysel görüşmelerde bulunmuştur. Komite bunun bir çeşit ayrımcılık olduğu fikrindedir. Aşağıda yer
alan çeşitli dava örnekleri üzerinden Komite’nin tutumu anlaşılabilir.
JH v. Avustralya – Dava No: 35.2016-31.08.2018: Dava, mahkemeye
jüri üyesi olarak göreve çağrılan işitme engelli bir kişiyle ilgilidir. Kişi,
Auslan işaret dili kullanılması talebinde bulunmuş ama talebi devlet tarafından kabul edilmemiştir. Komite, devletin Sözleşme’nin madde 5(2)
ve (3) ve 21(b) ve (e) uyarınca yükümlülüklerini yerine getirmediğine
karar vermiş ve kişinin jüri görevini yerine getirebilmesi için gerekli
makul düzenlemenin, jüri seçme ve duruşma süreçlerinde gizliliğe riayet edecek şekilde Auslan tercüme biçiminde sağlanmasını devletten
talep etmiştir.
Michael Lockrey v Avustralya – Davası 13.2013-08.04.2016: Dava,
işitme engelli kişinin iletişim kurmak için gerçek zamanlı stenografi talep etmesiyle ilgilidir. Jüri üyesi olarak görevlendirildikten sonra gerçek
zamanlı stenografi talebinde bulunan kişinin bu talebi, jüri görüşme salonuna jüri üyesi olmayan bir kişinin girmesine yol açacağı için, yasaların izin vermediği gerekçesine dayanarak reddedilmiştir. İç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının istisnası olarak kabul edilen birkaç talebin
değerlendirilmesi ardından, mevcut kanun yollarının “etkin bir çözüm
getirme ihtimalinin düşük olduğu” kanısına varılmıştır. Bu nedenle Komite, devletin başvurucuya jüri görevini yerine getirmesi için stenografi
sağlamamasının ayrımcılık ile makul uyumlaştırmanın reddi (madde 5)
ve erişilebilirliğin yetersizliği (madde 9) olduğuna karar vermiştir. Ayrıca bu kararın, başvurucunun ifade ve düşünce özgürlüğü (madde 21) ve
adalete erişim (madde 13) hakklarını hem tek başına hem de ve siyasi ve
kamusal hayata katılım hakkıyla (madde 29) bağlantılı olarak ihlal ettiği
de belirtilmiştir.
Daha fazla bilgi için: http://www.internationaldisabilityalliance.
org/crpd-committee-interpretation
İyi Uygulamalar
Sözleşmeye taraf devlerin, mevzuatta yaptıkları değişiklik ve BM Engelli Hakları Komitesi sonuç gözlemlerinin kullanması, iyi uygula127