BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 7 HAZİRAN 2015 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU Sözleşmeler seçme ve seçilme hakkının eşit ve etkili olarak kullanılmasının sadece yasalarda herkese seçme ve seçilme hakkı tanınmasıyla sağlanamayacağını, hakkın herkes için eşit koşullarda ve erişilebilir olması için devletlerin özel politikalar geliştirmesi ve uygulamasını öngörmektedir. Sözleşmeler taraf devletlere belirli bir seçim sistemi önermemekte ancak, seçim sisteminin tüm aşamalarında herkesin seçme ve seçilme haklarından eşit bir biçimde yararlanması için gerekli tüm tedbirleri almakla devletleri yükümlü kılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti bu sözleşmelere taraftır ve sözleşmeler hükümleri çerçevesinde yükümlülük sahibidir. Metodoloji ve Kapsam Bağımsız Seçim Gözlemi çalışması, uluslararası insan hakları belgelerinde güvence altına alınan seçme ve seçilme hakkının dezavantajlı gruplar açısından kullanımına ilişkin durumun ve demokratik bir seçimin gerçekleşip gerçekleşmediğinin seçim süreci boyunca izlenmesini ve raporlanmasını amaçlar. Bu süreç bir bütün olarak seçmen kütüklerinin oluşturulması, adayların belirlenmesi, seçim kampanyaları, seçmen eğitimi, seçim günü gözlemi, itirazlar ve seçim sonuçlarının incelenmesi dönemini kapsamaktadır. Platform üyesi Eşit Haklar İçin İzleme Derneği (ESHİD) ve İnsan Hakları Derneği (İHD) Yüksek Seçim Kurulu’na (YSK) ayrı ayrı başvuru yaparak bağımsız gözlemcilik için akreditasyon talep etmiş, ancak YSK her iki kurumun başvurusunu reddetmiştir. YSK’nın ret kararına yapılan itiraz başvuruları sonrasında İHD konuyu Anayasa Mahkemesine taşımıştır. YSK tarafından 7 Haziran seçimleri için Avrupa Güvenlik İşbirliği Teşkilatı (AGİT) dışında Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi ve Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi seçim gözlemi için akredite edilmiştir. YSK’nın ret kararına rağmen demokratik gözlem hakkını kullanmak amacıyla, il seçim kurullarına bildirim yapılarak gözlem heyetleri oluşturulmuştur. Seçmenlere de “Eşitlik Gözlemcisi” olma ve tanık oldukları ihlalleri platforma bildirme çağrısı sosyal medya ve ESHİD web sitesi üzerinden yapılmıştır. Seçim sürecinde 4 yurttaş seçmen kütükleri, seçmen eğitimi ve oy kullanma hakkı ile ilgili başvurular yapmışlardır. Bu başvurulara ilişkin ayrıntılı bilgiler ilgili başlıklar altında yer almaktadır. Seçim sürecinde 8 ayrı kuruma yapılan 17 bilgi edinme başvurusunun bilgileri, başvuruyu yapan yurttaşlar tarafından platformumuza iletilmiştir. Bağımsız Gözlemciler 7 Haziran seçimlerinde 38 sivil toplum örgütünün8 katılımı ile 21 ilde 1.703 sandıkta oy verme işlemi, 309 sandıkta ise oy sayım işlemi izlenmiştir. Seçim Gözlemi 3 ayrı standart formla yapılmıştır. Gözlemciler tarafından doldurulan formlar SPSS 21.0 kullanılarak analiz edilmiştir. Gözlem yapılan iller; Adana, Adıyaman, Ankara, Çanakkale, Diyarbakır, Edirne, Elazığ, Gaziantep, Hakkari, Hatay, Mersin, İstanbul, İzmir, Malatya, Manisa, Muğla, Sakarya, Şanlıurfa, Trabzon, Tunceli ve Van’dır. Seçim sonrası izlemede, seçim sonuçlarına ilişkin yapılan itiraz, şikayetler ve sonuçlar değerlendirilmeye çalışılmıştır. YSK tarafından verilen ve yargı denetimine tabi olmayan bu 8 Bknz EK 4 8