işlemlerin hukuka uygunluğu veya eşit muameleyi içerip içermediği konusunda net bir
bilgiye ulaşılamadığından bu yönde derinlemesine bir hukuki analiz de mümkün olmamıştır. Bu nedenle de seçim sonrası süreç değerlendirilirken ancak gazete haberleri ve bu
konudaki bazı sayısal verilere yer verilebilmiştir.
Oy verme yerlerinde yapılan gözlemlerdeki tespitlerden kişi isimleri ve sandık numaraları,
basın ve adli makamlara yansıyan durumlar dışında kalan özel bilgiler ilgili kişilerin olumsuz sonuçlarla karşılaşabileceği düşüncesiyle çıkartılmıştır.
Bu rapordaki bilgiler hiçbir biçimde tüm ülkedeki veya izleme yapılan illerdeki tüm durumu yansıtmamakta sadece tespit edilebilen durumları ifade etmektedir.
Türkiye Mevzuatında Seçme ve Seçilme Hakkı
Açısından Eşitsizlik Yaratıcı Hükümler
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 67. Maddesinde, seçimlerin serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında
yapılmasını ve 18 yaşını dolduran tüm yurttaşların seçme haklarını kullanmasını garanti
altına almaktadır.9
Uluslararası kriterlerin genel yaklaşımları bu madde ile karşılamaktadır. Ancak Türkiye mevzuatında seçme ve seçilme hakkına ilişkin düzenlemelerin bir kısmı ayrımcılık içermektedir.
Anayasa’daki düzenlemeler;
Milletvekili seçilme yeterliliği
“MADDE 76- (Değişik: 13/10/2006-5551/1 md.) Yirmi beş yaşını dolduran her Türk
milletvekili seçilebilir.”10
Türkiye’de medeni ve siyasi haklarını kullanabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak yeterli iken milletvekili seçilme yeterliliği için 25 yaş sınırının getirilmiş olması insan hakları
açısından yaşa dayalı ayrımcı bir düzenlemedir.
Anayasa’nın 67. Md. 5, 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında
Kanun (STHVSKHK)’nun 7. maddeleri ile oy kullanamayacak olanlar belirlenmektedir 11
Bu düzenlemeler gereğince hükümlülerin oy kullanamaması seçme hakkına ilişkin önemli kısıtlamadır. 2007 seçimlerinde aldığı bir mahkumiyet nedeniyle oy kullanamayan A. Atahür
9 http://www.tbmm.gov.tr/anayasa.htm
10 http://www.tbmm.gov.tr/anayasa.htm
11 Anayasa 67/5; Silah altında bulunan er ve erbaşlarla, askeri öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz
kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar.
STHVSKHK; Oy Kullanamayacak Olanlar:
“MADDE 7- Aşağıdaki yazılı olanlar oy kullanamazlar:
….
3. (Ek: 10.6.1983 - 2839/44 Md.; Değişik: 27.10.1995 - 4125/2 Md.) Ceza infaz kurumlarında hükümlü olarak bulunanlar.”
9