2020 tarihinde Ankara’ya yürüdü.114 Daha önce, kayıtlı avukatların hepsinin
katılabildiği il baro yönetimi seçimlerini genellikle iktidara muhalif kişiler
kazanıyordu.
tarafından kabul edildi.118
118 Venedik Komisyonu, “yeni sistemin TBB veya barolar tarafından avukatlara ve nihayetinde avukatlar tarafından
kamuoyuna sağlanan hizmetlerin kalitesini nasıl iyileştireceği”nin net olmadığı kararına vardı. Komisyon ayrıca “alternatif
Ankara girişinde engellenen baro başkanlarına, yürüyüş esnasında gönderilen
yiyecek, giyecek gibi yardımların ulaşması da engellendi.115 Yapılan
görüşmelerin ardından baro başkanları bir sonraki gün Ankara’ya girebildi.
baroların oluşturulması, disiplin konularında tutarsız uygulamalara yol açabilecek ve idari istikrarsızlık yaratabilecektir”
diye görüş bildirdi. Komisyon’un vardığı sonuçlardan biri de şu şekilde: “[G]önüllü üyeliğe dayalı olarak aynı şehirde birden
fazla baro kurulmasının hukuk mesleğinin daha fazla siyasallaşmasına yol açması yönünde gerçek bir risk vardır. Bu,
avukatların normalde oynaması gereken tarafsız rol ile uyumsuzdur. Ayrıca, uluslararası insan hakları sözleşmelerinin ve
bağlayıcı olmayan uluslararası hukuk kaynaklarının zımnen zorunlu kıldığı ve hukukun üstünlüğünün gerekliliklerinden
biri olan avukatların bağımsızlığını da tehlikeye atacaktır.” (Venedik Komisyonu ve Avrupa Konseyi İnsan Hakları ve Hukuk
Polisin, baro başkanlarının Ankara’ya girmesini engellemesi, Çağlayan
Adliyesi ve İstanbul Barosu önünde kitlesel eylemlerle protesto edildi. Ayrıca
ülke çapında birçok baro önünde de eylemler yapıldı.116
Barolar ayrıca, teklifin TBMM Komisyonu’na geldiği gün, TBMM yolu üzerinde
“Duran Başkan” eylemi gerçekleştirmeye karar verdi. Buna ek olarak, teklifin
yasalaşması halinde Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) gidilmesi için TBMM’de
teklife karşı lobicilik yapılmasınaa, davanın AYM’de görüşülmesi sırasında da
yüksek mahkemede “Son Nöbet” tutulmasına karar verildi.117
Yasa tasarısı, 2020 yılının Temmuz ayının ilk günlerinde TBMM Adalet
Komisyonu’nda görüşüldü. Komisyonun düzenlediği oturumlara baro
başkanlarının katılmasına izin verilmedi. Aynı durum, yasa tasarısı 6 Temmuz
2020’de Komisyon tarafından onaylandıktan sonra Meclis’te görüşüldüğü
sırada da yaşandı. Bu sürecin bir sonucu olarak, yasa maddeleri TBMM’de
8 Temmuz - 11 Temmuz tarihleri arasında, barolara herhangi bir şekilde
danışılmaksızın teker teker kabul edildi. Ana muhalefet partisi CHP, yasayı
Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı. Bu başvuru, 1 Ekim 2020 tarihinde reddedildi.
PACE İzleme Komitesi’nin talebi üzerine, Avukatlık Kanunu’nda yapılan 2020
değişiklikleri hakkındaki görüş 9 Ekim 2020 tarihinde Venedik Komisyonu
114 Türkiye Barolar reformuna ilişkin yasa tasarısı hakkındaki endişeler (02.07.2020; Avukatlar İçin Avukatlar): https://
lawyersforlawyers.org/concerns-about-draft-bill-on-the-reform-of-turkish-bar-associations/
115 Ankara girişinde avukatlara müdahale (23.06.2020; Bianet): https://bianet.org/bianet/insan-haklari/226142-ankaragirisinde-avukatlara-mudahale
116 Türkiye: Hukuk Mesleğini Bölme ve Zayıflatma Planı (08.07.2020; Uluslararası Hukukçular Komisyonu, İnsan Hakları
Devleti Genel Müdürlüğü’nün 1969 Tarihli Avukatlık Kanunu’da Yapılan 2020 Değişiklikleri Hakkında Ortak Görüşü (8-9
Ekim 2020; Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonu – Venedik Komisyonu): http://www.ankarabarosu.org.tr/upload/HD/
Donem65/2020/diger/20201012venedikkomisyonu.pdf
SONUÇ
Tüm bu uygulamalar ve mahkemelerde hakimlerin özellikle usul konusundaki
ihlalleri, Türkiye’de yargının çok önemli bir ayağı olan savunmanın
zayıflatılmasına, ülkenin de hukukun üstünlüğüne inanan bir yönetimden
giderek uzaklaşmasına sebep oluyor.
Türkiye’de savunma aslında hiçbir zaman yargının asli unsurlarından
biri olarak görülmedi. Bununla birlikte başka hiçbir dönemde de bugün
gözlemlediğimiz kadar kriminalize edilmedi ve susturulmaya çalışılmadı.
Oysa savunmanın varlık sebebi yurttaşların hak ve özgürlüklerinin korunması,
hakikatin ortaya çıkarılmasına katkıda bulunulması ve adil yargılanmanın
sağlanmasıdır. Avukatların görevlerini özgür ve bağımsız bir şekilde
yürütebilmeleri bu bağlamda kendilerine değil, temsil ettikleri kesimler adına
mesleğe tanınmış bir ayrıcalıktır.
Savunma halihazırda yetkililerinin ayağına dolanmaması için bertaraf edilmesi
gereken bir engel olarak görülüyor. Bir ilerleme sağlanacaksa, ihtiyaç duyulan
bir dizi yasal değişikliğin kabul edilip uygulanmasına geçmeden önce, bu
zihniyeti ele alarak başlamak gerekir.
=15821&Desc=EYLEML%C4%B0L%C4%B0K-S%C3%9CREC%C4%B0N%C4%B0-BA%C5%9ELATIYORUZ.
Yargısal süreçlerin tüm aşamalarında hak ihlallerine maruz kalan
müvekkillerine gizliliğin korunduğu koşullar altında erişebilmek ve meslek
etiği kapsamında herhangi bir engelleme ve baskı olmaksızın hukuki
54
SONUÇ
İzleme Örgütü): https://www.hrw.org/tr/news/2020/07/08/375722
117 Eylemlilik Sürecini Başlatıyoruz (25.06.2020; İstanbul Barosu): https://www.istanbulbarosu.org.tr/HaberDetay.aspx?ID
S AV U N M A S I Z YA R G I
55