Sözleşme’nin uygulanmasının izlenmesi bağımsız bir organ tarafından yapılmamaktadır. Aksine bu konudaki yetki bütün çalışanları hükümet tarafından atanan bir devlet kurumuna, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne (EYHGM) verilmiştir. Engelliler ve sivil toplum örgütleri Sözleşme’nin uygulanmasının izlenmesine katılamamaktadırlar, katılımın sağlanmasına yönelik oluşturulmuş herhangi bir mekanizma bulunmamaktadır. Örneğin kamu kurumu olan bakım rehabilitasyon merkezleri STÖ’lerin katılım gösterebildikleri bağımsız izlemelere açık değildir. Zaman zaman bu kurumlarda yaşanan kötü muamele, şiddet ve taciz vakaları medyaya yansımakta ve bu durum süren problemleri göstermektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Paris İlkeleri standartlarına uygun, bağımsız kurumlar değildirler. Dolayısıyla etkili başvuru mekanizmaları olarak tanımlanmaları mümkün olamamaktadır. EYHGM’nin farkındalık yaratma konusunda yaptığı çalışmalar yetersiz kalmaktadır. Örneğin Sözleşme’nin işaret dilinde çevirisi halen yapılmamıştır. Komite tarafından çıkarılan Genel Yorumlar, EYHGM ya da başka bir devlet kuruluşu tarafından Türkçe ‘ye çevrilmemiştir. Yine EYHGM tarafından Komiteye sunulan devlet raporu2, Komite tarafından Türkiye’ye sunulan sorular3 ve bu sorulara verilen yanıtlar Türkçe olarak kamuoyu ile paylaşılmamış ve sivil toplum örgütlerinin bu süreçlere katılımı sağlanmamıştır. 2015’te Komite ’ye sunulan Türkiye Devlet Raporu’nun 32, 38, 48, 51, 53, 54, 56, 59, 62, 69, 70, 76, 77, 78, 95, 96, 98, 104, 114, 116, 118, 122, 150, 152, 158, 159, 205, 245, 256, 281, 289, 292, 294, 298, 314, 318, 219, 328 paragraflarında, yapılması “öngörülen”, “planlanan”, “çaba gösterilen”, “hedeflenen”, hakkında “çalışma yürütülen” vb. ifadelerin sıklıkla kullanıldığı gözlenmiştir. Bu haliyle devlet raporu, yükümlülük sahibi bir ülke raporu olmaktan çok niyet beyannamesi görünümü arz etmektedir.4 “Türkiye’ye Sorulan Soruların Cevapları” raporunda, Komite’nin mevzuattaki hakaret içerikli kelimelerle ilgili sorusuna mevzuattaki hakaret içerikli kelimelerin değiştirildiği cevabı verilmiştir. Oysa en önemli kanunlardan biri olan 4721 sayılı Medeni Kanun “zihinsel zayıflık” terimini içermeye devam etmektedir.5 Raporun takip eden bölümleri; Madde 5: Ayrımcılık Yasağı ve Eşitlik, Madde 12: Kanun Önünde Eşitlik, Madde 13: Adalete Erişim, Madde 29: Siyasi ve Kamu Hayatına Katılma ve Madde 31: İstatistik ve Veri Toplama başlıklarından oluşmaktadır. Bu başlıklar, ESHİD’in raporlamanın gerçekleştiği süre içinde yürütülmüş çalışmalardan toplanan veriler ve deneyimler doğrultusunda belirlenmiştir. Engelli Hakları Komitesi, Türkiye’nin Ön Raporuna Dair Soru Listesi, (CRPD/C/TUR/Q/1). https://undocs.org/CRPD/C/TUR/Q/1 3 Engelli Hakları Komitesi, Türkiye’nin Soru Listesine Yanıtları, (CRPD/C/TUR/Q/1/Add.1). https://undocs.org/CRPD/C/TUR/Q/1/Add.1 4 Engelli Hakları Komitesi, Türkiye’nin Madde 35 Uyarınca Sunduğu Ön Rapor, 2011’de, (CRPD/C/TUR/1). https://undocs.org/CRPD/C/TUR/1 5 http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf 2 8