TÜRKİYE’DE ZORUNLU DİN EĞİTİMİ - DİN KÜLTÜRÜ AHLAK BİLGİSİ DERSİ VE KİTAPLARI HAKKINDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ BİR DEĞERLENDİRME Danıştay 8. Dairesi’nin yukarıda anılan kararı AYM’ye taşındı ve halen görüşülmeyi bekliyor. Danıştay 8. Dairesi’nin 2017 tarihli bu kararının güncel yüksek mahkeme içtihadını oluşturduğu anlaşılıyor. Yapılan araştırma sırasında aksi yönde daha güncel bir karara ulaşılmadı. AYM ise henüz DKAB dersine ilişkin bir karar vermemiştir. Yüksek mahkeme kararında belirleyici olanın DKAB dersinin niteliği olduğu görülüyor. DKAB dersi din eğitimi değil, din kültürü olarak görüldüğü için Mahkeme, dersin zorunlu olmasında hukuka aykırılık görmüyor. Çeşitli yargı süreçlerindeki davalarla ilgili olarak 2017 yılından itibaren 15 kişinin çocuklarının DKAB derslerinden muaf olma taleplerinin yetkililerce reddedilmesi üzerine yargı yolunu seçen ebeveynlerin davalarını yürüten bir avukat ve Eğitim Sen Antalya Şubesi Hukuk Bölümü avukatı ile gerçekleştirilen görüşmelerde, yargı süreçlerine dair önemli bilgilere ulaşmak mümkün oldu. Aynı dersin hukuka aykırı olup olmadığı konusunda farklı şehirlerdeki mahkemeler farklı kararlar vermektedir. Örneğin Antalya’da birinci derece mahkemeleri, muafiyet taleplerinin reddedilmesini hukuka aykırı bulurken Ankara’daki mahkemeler hukuka uygun bulmaktadır.111 Konya Bölge İdare Mahkemesi 2019 yılına kadar DKAB dersinin, din kültürü değil, din eğitimi niteliğine sahip olduğu gerekçesiyle başvuranların muafiyet hakkının korunması yönünde kararlar almıştır. Ancak 2019 yılından itibaren mahkemenin mahkemenin kararları değişmiştir. 2019 ve 2020 yıllarında iki ayrı davada DKAB dersinden muaf tutulma talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır: 2020 yılında Konya İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi tarafından verilen kararda istinaf istemi reddedilmiştir.112 Yine bu kararda da belirleyici olan “müfredatla din eğitimi yapılmayıp Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 24'üncü maddesine uygun olarak din kültürü ve ahlak bilgisi öğretimi yapılmakta” olduğu tespitidir. 2019 yılında Konya İdare Mahkemesi aynı gerekçeyle benzer bir karar vermiştir.113 Fakat azınlık oyu kullanan bir hakim, AİHM’nin Mansur Yalçın ve Diğerleri/Türkiye ve Hasan ve Eylem Zengin/Türkiye kararına referansla DKAB derslerinin din kültürü değil, din eğitimi niteliğine sahip olduğunu dile getirmiştir.114 Oysa, Konya İdare Mahkemesi, 2018 yılında Adana 1. İdare Mahkemesi’nin çocuğun zorunlu din dersinden muaf tutulmaması yönündeki kararının bozulmasına ve zorunlu din dersinin hukuka aykırı olduğuna karar vermişti.115 Adana’da yaşayan ebeveynlerin, çocuklarının zorunlu DKAB dersinden muaf tutulması yönündeki talebi, Çukurova İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından “Hristiyan veya Musevi” olduklarını belgelendirmemeleri sebebiyle reddedilmişti. Bunun üzerine Adana 1. İdare Mahkemesi’ne başvuran veliler, burada da çocuklarının zorunlu DKAB dersinden muaf tutulamayacağı ve yeni müfredatıyla din dersinin nesnel ve bilimsel temellere dayandığını, tüm dinleri kapsadığını ve “din” eğitimi değil, din kültürü ve ahlak bilgisi dersi olduğuna ve bunun Anayasa’ya uygun olduğuna karar vermişti. Kararda, kitapların içeriğine herhangi bir atıf yapılmaması, inceleme veya bir uzman görüşüne yer verilmemesi dikkat çekicidir. 111 112 113 114 115 34 Avukat Özge Demir ile mülakat 18 Aralık 2020. Nusret Gürgöz ile mülakat 5 Ocak 2020. Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi E2020/1083 K2020/1389 Karar Tarihi 22 Eylül 2020. Konya Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi E2018/2174 K2019/41 Karar Tarihi 9 Ocak 2019. A.g.k. Çınar, A., “Bölge idare mahkemesi zorunlu din dersi dayatmasına 'dur' dedi”, Sol, 28 Haziran 2018.