TÜRKİYE’DE ZORUNLU DİN EĞİTİMİ - DİN KÜLTÜRÜ AHLAK BİLGİSİ DERSİ VE KİTAPLARI HAKKINDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ BİR DEĞERLENDİRME çocuk eğitiminde dinin önemi konusuna katılanların oranı, diğer kadın gruplarına göre daha yüksek görünüyor. Araştırmada, bu konulara katılma konusunda en temkinli duran grubun üniversite mezunu kadınlar olduğuna dikkat çekiliyor. Gerek lise gerek üniversite mezunu kadınlar, kendi kategorilerindeki erkeklere göre bu meseleleri yanlış bulmaya daha fazla eğilimliler. Okulda din eğitimi veya din hakkında eğitimle ilgili olarak ebeveynlerin motivasyon ve beklentilerine dair yakın zamanlı ve derinlemesine görüşmelere dayanan “Eğitimde Çoğulculuk ve İnanç Özgürlüğü”8 çalışmasının bulguları, konunun paydaşı olan ebeveynlerin ortak ve farklılık gösteren pozisyonları konusunda aydınlatıcı. Bütün kesimlerde din derslerinden en temel beklenti, “çocuğumun iyi bir insan olması” olarak dile getiriliyor. Farklı dindarlık düzeyleri ve dini kimlikten ebeveynlerin çoğu, “okullardaki din derslerinin mevcudiyetine mutlak karşıt olmamak” şeklinde özetlenebilecek, asgari bir müşterekte birleşiyor. Fakat burada, bu dersin “dinlere eşit mesafede bir ders” olması gerektiği nitelemesi bulunuyor; bu kişilere göre ancak “dinlere eşit mesafede bir ders” zorunlu olabilir. Öte yandan, okulda dini eğitimin mutlaka olması gerektiği söyleyen dindar kesimin öncelikli motivasyonu, kendi çocuklarının dindar ve güzel ahlaklı bireyler olarak yetişmesi. Orta düzey dindarlar ise çocuklarının dini bilgileri somut bir biçimde öğrenerek hayata geçirebilmelerini bekliyorlar. Aleviler ve gayrimüslimler de okulda din eğitimi olmasına rıza gösterebileceklerini ifade ediyorlar ancak bunu, “ayrımcılık yapılmayan, tüm din ve inançlara eşit mesafede duran, çocuklarının maddi ve manevi olarak ayrımcılığa maruz kalmayacağı” bir din dersi olarak koşullandırıyorlar.9 Aleviler arasında DKAB dersine ilişkin çeşitli görüşler ve talepler, “DKAB dersinin tamamen kaldırılması”, “dersin zorunlu olmaktan çıkarılması”, “dersin dinler hakkında tarafsız ve nesnel bir ders haline getirilmesi”, “ders müfredatının Aleviliğe geniş ve tarafsız bir şekilde yer verecek şekilde değiştirilmesi” olarak dile getiriliyor.10 Aleviler arasında DKAB dersine ilişkin çeşitli görüşler ve talepler var. DKAB dersinin tamamen kaldırılması, zorunlu olmaktan çıkarılması, dinler hakkıda tarafsız ve nesnel bir ders haline getirilmesi, Aleviliğe geniş ve tarafsız bir şekilde yer verecek şekilde değiştirilmesi gibi farklı talepler dile getiriliyor.11 Ayrıca, Dersi almak isteyenlere verilmesi gerektiği ve böyle bir dersin okullarda verilmesinin daha uygun olduğu ifadeleri ile rızalarını ortaya koyuyorlar. Uluslararası insan hakları hukuku, başta eğitim hakkı, çocuğun ve ebeveynlerin din 8 Yıldırım, M., Genç, Ö., Tol, U., Eğitimde Çoğulculuk ve İnanç Özgürlüğü – Yetişkinlerin ve Çocukların Gözünden Okullarda Din Dersleri ve Dinin Görünümleri, PODEM, 2016. 9 A.g.k. 10 Alevi Çalıştayları Nihai Raporu, T.C. Başbakanlık, 2010, Aleviler Artık Burada Oturmuyor: Alevi Çalıştayları Nihai Raporu Üstüne bir Değerlendirme, Hacı Bektaşi Veli Anadolu Kültür Vakfı, 2011, Alevi Açılımında Çözüme Odaklanmak: Reform Adımlarına İlişkin Öneriler ve Yol Haritası, Liberal Düşünce Topluluğu, 2016. 11 Alevi Çalıştayları Nihai Raporu, T.C. Başbakanlık, 2010, Aleviler Artık Burada Oturmuyor: Alevi Çalıştayları Nihai Raporu Üstüne bir Değerlendirme, Hacı Bektaşi Veli Anadolu Kültür Vakfı, 2011, Alevi Açılımında Çözüme Odaklanmak: Reform Adımlarına İlişkin Öneriler ve Yol Haritası, Liberal Düşünce Topluluğu, 2016. 8