Sivil Toplum Örgütleri İçin Irk veya Etnik Kökene Dayalı Ayrımcılığın İzlenmesi Rehberi
İZLEMEYE DAİR GENEL BİLGİ
1
Saygı Gösterme, Koruma ve Yerine Getirme insan hakları ile ilgili devletlerin
üç temel yükümlülüğüdür. Bu temel yükümlülükler insan haklarının tanınmasını ve ihlal edilmesinin önlenmesini ve insan haklarının gerçekleşmesi için gerekli koşulların yaratılmasını ifade etmektedir. İnsan haklarına farklı grupların eşit fırsatlarla erişiminin
İzleme-Belgeleme, tekil
sağlanması ayrımcılık yasağı ilkesi ile güvence altına alınbir olay ya da bir durumla
mıştır.2
ilgili, zaman içinde meydana gelen değişimleri de
içerecek şekilde sistemli
şekilde bilgi toplanması
ve toplanan bilgilerin doğruluğunu çeşitli araçlarla
test etme ve bu bilgileri
savunu faaliyetlerinde kullanılabilecek hale getirmeyi ifade eder.2
Raporlama; İzleme sürecinde elde edilen verilerin
analizi, varılan sonuçlar ve
çözüm önerilerini içerecek
şekilde bulguların yazılmasıdır.
Örneğin, bir ülkedeki sağlık kurumlarında ırk veya
etnik kökene dayalı ayrımcılığın ortadan kaldırılması
yönünde bir amaç söz konusu ise, o ülkede tek bir
şehirdeki sağlık kurumlarında bir izleme gerçekleştirilmesi yeterli olmayacaktır. Sağlık hakkından
yararlanma bakımından
ırk veya etnik kökene dayalı ayrımcılığın Türkiye
çapında yaygın olduğu
iddiası varsa ve kamuoyunun dikkati bu hususa çekilmek isteniyorsa, izleme
ve belgelemenin kapsamı
tek bir hastane, tek bir
şehir veya bölge ile sınırlı
olmamalıdır.
Zira tek bir hastanede ayrımcılık olması, bu ayrımcılığın ülke genelinde de
var olduğunu ortaya koymaya yetmeyecektir
Ayrımcılıkla mücadele için devletlerin, STÖ’lerin, mağdurların ve diğer gerçek veya tüzel kişilerin izleyebilecekleri birçok yol bulunmaktadır. Bu yollardan hangisinin veya hangilerinin seçilmesi gerektiği, somut duruma ve ayrımcılıkla
mücadeleyi yürüten kurumun konumuna bağlıdır. Ayrımcılıkla mücadele için devletlerin izleyebileceği yollar ile STÖ’lerin veya ayrımcılık mağdurunun izleyeceği yollar farklıdır.
Ancak, ayrımcılıkla mücadeleyi amaçlayan her kim olursa
olsun, öncelikle ayrımcılığın var olduğunu ortaya koyması
gereklidir. Ortaya konulması gereken ayrımcılık bazen tek
bir vaka, bazen süregiden bir durum, bazen de ayrımcılık
riskinin varlığıdır. Türkiye’de devletin ayrımcılığın izlenmesi
ve belgelenmesi konusundaki çekimser tutumu bu tür çalışmanın STÖ’ler tarafından gerçekleştirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Günümüzde STÖ’ler tüm bu süreçleri kapsayan bir yöntem
olarak izleme, belgeleme ve raporlamayı kullanmaktadır.
İzleme Kapsamının Belirlenmesi
İzleme ve belgelemenin kapsamını, yapılacak savunuculuk
faaliyetinin amacı belirler. İzlemenin her açıdan kapsamı,
savunu faaliyetlerinin amacına elverişli olmalıdır. Bu noktada izleme faaliyetini yürütecek STÖ’lerin kendi kaynak
ve kapasitelerini doğru tespit etmeleri ve izleme faaliyetini
doğru bir şekilde planlamaları son derece önemlidir.
STÖ’lerin İzleme ve belgelemeyi bir kere gerçekleştirilecek
bir faaliyet olarak değil, sürekli olarak gerçekleştirilecek ve
belirli aralıklarla tekrarlanan bir çalışma olarak düşünmeleri en doğrusudur. Bu şekilde ırk veya etnik köken temelin1
İzleme ile ilgili bölüm büyük ölçüde İdil Işıl Gül ve Ulaş Karan tarafından
kaleme alınan “Ayrımcılık Yasağı: Kavram, Hukuk, İzleme ve Belgeleme” adlı kitabın “Ayrımcılıkla Mücadeleye İlişkin Savunu Faaliyetlerinde İzleme ve Belgeleme”
adlı bölümden alınmıştır.
2
Anette Faye Jacobsen (editör), Human Rights Monitoring: A Field Mission Manual, Martinus Nijhoff Publishers, Hollanda, 2008, s. 1.
8
Untitled-1.indd 8
27.01.2016 21:43